حق تعالی در قرآن کریم فرمود: ما خَلقُکُم و لا بَعثُکُم اءِلاّ کَنَفسٍ واحدةٍ ؛ (سوره لقمان آیه 28.)
خلقت و برانگیختن شما جز بمانند یک شخص واحد نیست.

کل شی هالک الا وجهه

و این همان نفس رحمان، عقل کلی صادر اول و کتاب تکوینی خداوند است که کلماتش را فنا و زوالی نیست.

قُل لَّو کانَ البَحرُ مِداداً لِّکَلِمَاتِ ربِّی لَنَفدَ البَحرُ قَبلَ أَن تَنفَذُ کَلِماتُ رَبِّی و لَو جِئنا بِمِثلِهِ مَدَداً
؛(سوره کهف (18) آیه 109.)

بگو اگر دریا مرکب نگارش کلمات پروردگارم شود، قبل از آنکه کلمات تمامی ‏یابند دریا به اتمام می‏رسد، گر چه دریایی مانند آن نیز آن را مدد کند.

اگر بخواهیم در اینگونه مشکلات و اسرار توضیح مبسوطی دهیم و رمز این گنجها را بگشاییم، باید کاغذها را از نوشته ها پر کنیم و در عین حال در نهایت، جز اندکی از مطالب فراوان را به نگارش نیاورده باشیم (مثنوی هفتاد من کاغذ شود) لیکن شاید آنچه ذکر کردیم، با همه ایجاز و گزیده ‏گویی ‏اش برای اهل تدبر برای ارائه تصویری صحیح از وحدت وجود کافی باشد، و اثبات نماید که این نظریه از انکار منکران فراتر بوده، بلکه به منزله یکی از ضروریات اولیه است.

(مقصود از ضروری اولی را در برخی نوشته هایمان بیان نمودیم که عبارت است از آنچه نفس تصورش مستلزم تصدیق به آن است و احتیاجی به دلیل و برهان ندارد، مانند اینکه عدد یک نصف عدد دو است).

پس در وحدت وجود به معنایی که ذکر نمودیم شک و اشکالی نیست، بلکه اشکال و امر معضل در وحدت موجود است، چرا که آنچه در بادی نظر معقول می‏آید وحدت وجود است با تعدد موجودی که از حدود و قیود و تعینات حاصل شده است. اما آنچه از سخنان عرفای بزرگ و مشایخ سلوک صوفیه و واصلان بر می‏ آید، وحدت وجود و وحدت موجود است و این سخنی بی‏ خطاست که از اکابر عرفا و استوانه های عرفان در قرون اولیه مانند جنید، شبلی، بایزید بسطامی، معروف کرخی و امثال آنان (تا به زمان حلاج و امثال او) رسیده، تا آنکه در قرون میانه اسلامی‏ با محی ‏الدین عربی و شاگردان او قونوی (شاگرد بی ‏واسطه او) و قیصری (شاگرد باواسطه او) به ظهور تام رسید و آن را فنی از فنون و علمی از رشته های علمی قرار دادند و تألیفات بزرگی مانند فتوحات مکیه و... و نیز متون مختصری مانند فصوص و نصوص که صدر الدین قونوی آن را شرح و تنقیح نموده از خود به جای گذاشتند.


ادامه مطلب .....


توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.