سوره 106: قریش
 
  
   بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ          

 
به نام خداوند رحمتگر مهربان


   لِإِیلَافِ قُرَیْشٍ ﴿1﴾
 
براى الفت‏دادن قریش (1)


   إِیلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاء وَالصَّیْفِ ﴿2﴾
 
الفتشان هنگام كوچ زمستان و تابستان [خدا پیلداران را نابود كرد] (2)


   فَلْیَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَیْتِ ﴿3﴾
پس باید خداوند این خانه را بپرستند (3) 


   الَّذِی أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ ﴿4﴾
همان [خدایى] كه در گرسنگى غذایشان داد و از بیم [دشمن] آسوده‏خاطرشان كرد (4) 
 

 


     سوره قریش

         106

·        نامهای سوره :

1-     " قریش " : هم در مورد قریش است و هم ذکر نعمت های بر آنان

2-     " ایلاف " : از ریشه " الفت " بمعنی انس و الفت و ایجاد مهر و محبت و همبستگی است که بعنوان یک نعمت از آن یاد شده است.

·        سوره قریش دارای چهار (4) و یا پنج(5) آیه ( میگویند قول 4 آیه صحیح تر است ) و هفده (17) کلمه و هفتاد و شش (76) حرف است.

آخرین آیه را سوای از آیه قبل نمیدانند یعنی چهار (4) و پنج (5) را وقتی یک آیه فرض کنیم؛ مجموعا چهار (4) آیه میشود. اما در تفسیر المیزان به پنج (5) آیه تقسیم شده است.

تعداد نقطه   ................                 40 = 4+3+10+13+10 [ +4]

میانگین تعداد حرف در هر آیه   .....     19 = 4 تقسیم 76

میانگین تعداد حرف در هر کلمه   ... 47/4 = 17 تقسیم 76

میانگین تعداد کلمه در هر آیه   ...... 25/4 =  4 تقسیم 17

متوسط تعداد نقطه در هر آیه   ....   10 = 4 تقسیم 40

متوسط تعداد نقطه در هر کلمه   ...   35/2 = 17 تقسیم 40

متوسط تعداد نقطه در هر حرف   ...   52/0 = 76 تقسیم 40



·    این سوره مکی خالص است که بترتیب جمع آوری یکصدوششمین (106) سوره بعد از " فیل " و قبل از " ماعون " و بترتیب نزول بیست و نهمین (29) سوره که بعد از " تین " و قبل از " قارعه " نازل شده است و از سوره کوچک قرآن عظیم است.

·    بعضی از مفسرین ؛ این سوره را با سوره قبلش از جهت ترتیب جمع آوری یعنی سوره " فیل " یکی میدانند. چونکه در سوره فیل یکی از نعمتهای بزرگ خداوندی را به قریش متذکر میشود ( جریان ابرهه و ابابیل ) و این سوره هم در ادامه همان سوره که نعمت انس و الفت را برای قریش متذکر میشود.

   

     یک دلیل ادبی ( سوای از بحث محتوائی که در فوق مختصرا عرض کردیم * بخشهایی از متن اصلی بدلیل آنکه قصد اجمالی و مرور سوره بقصد تیمن و تبرک بوده است حذف شده است * ) مطرح میکنند که دال بر صحت ادعای مطروحه یعنی ادامه سوره فیل بودن قریش میباشد و آن اینکه ؛ سوره قریش با " لام " علت , یعنی " لایلاف " آغاز میشود و معلول و نتیجه بودن این سوره برای سوره قبل را تصریح میکند.

     در خصوص یکی بودن سوره فیل و قریش ( البته سوره ضحی و الم نشرح را نیز یکی دانسته اند. بعضی از مفسرین عمدتا اهل تسنن ) یک روایت میگوید که ( در بین اهل سنت ) قرآنی را که ابن کعب یا ابی بن کعب نوشته بود بین این دو سوره و آن دو سوره  بسم الله الرحمن الرحیم  که آیه منفصل کننده سوره هاست وجود نداشته است.

     روایتی است از عمروبن میمون ازدی که گفته ؛ من نماز مغرب را دنبال عمربن خطاب خواندم. او در رکعت اول سوره تین را خواند و در رکعت دوم الم تر و لایلاف قریش را ؛ بدون اینکه بین آندو با گفتن بسم الله فاصله بیاندازد.

     یک روایتی هم از رسول اکرم (ص) نقل میکنند که آنحضرت فرمود : خدایتعالی قریش را بخاطر هفت خصلت بر دیگران برتری داد ؛ از جمله فرمود : " و درباره آنان سوره ای نازل شد که در آن سوره سخن از احدی بجز قریش نرفته و آن سوره ؛ لایلاف قریش ؛ است ... "

 

     لِإِیلَافِ قُرَیْشٍ ﴿1﴾ إِیلَافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتَاء وَالصَّیْفِ ﴿2﴾

 

     ایلاف ؛ جمع شدن ؛ اجتماع بهمراه انس و الفت با هم میباشد. قریش هم نام عشیره و تبار پیامبر (ص ) است که همگی از نسل نضربن کنانه اند که نامش قریش نیز بود.

     رحله ؛ یعنی مسافرت و منظور از رحله الشتاء والصیف همان مسافرتی بود که قریش در سال دو بار در دو فصل زمستان و تابستان بقصد تجارت از مکه بیرون می آمدند و به ممالک دوردست میرفتند که این مسافرتها بیشتر جنبه بازرگانی و تجارت داشت. ضمن اینکه از ره آوردهای سیاسی و اجتماعی آن مسافرتها هم نمیتوان چشم پوشید.

     در زمستان بطرف یمن و در تابستان بسوی شام به قصد تجارت میرفتند. گفته میشود که راهزنان و بیشتر عیاران بواسطه اعتقاد به خانه کعبه که در مملکت قریش قرار داشت متعرض مال التجاره قریش نمیشدند.

     خدای تبارک و تعالی با جریان امنیت خانه کعبه در برخوردی که با سپاهیان ابرهه داشت و احترامی که بیت الله الحرام (کعبه ) در مکه داشت؛ در واقع به قریش این نعمت یا عزت را داد که در کمال آرامش به تنها راه و ممر روزی و کسب وکار که همان تجارت بود بپردازند. چون باحترام خانه کعبه قطاع الطریق ها به کاروان قریش تعدی نمیکردند و همچنین انس و الفتی که بین قریش برقرار ساخت؛ باعث رونق زندگی آنها در امورات مادی و معنوی گردید. در غیر اینصورت فرقی بین قریش و غیر قریش نبود و آنها از این نعمت ها ؛ امنیت ؛ آرامش ؛ صلح و دوستی که از مهمترین ارکان حیات اجتماعی و فردی است , محروم می شدند.

 

     فَلْیَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَیْتِ ﴿3﴾

 

     پس در هر حال قریش باید پروردگار این بیت و خانه را بپرستند؛ بخاطر اینکه رب این بیت ایشان را با دو سفر تابستانی و زمستانی مآنوس کرد, تا هم گردونه تجارت و زندگیشان بگردد و هم در وطن ایمن باشند. ( تفسیر المیزان ج 20 ص 841 )

 

     الَّذِی أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ ﴿4﴾

 

     اشاره و تصریح به دو نعمت مادی و معنوی دارد که هم آنها را امنیت غذائی و کلا اقتصادی داد و هم ایمنی و امنیت جانی و اجتماعی. پس این امنیتی است بر آنان که خداوندی را که چنین عنایاتی را به آنها کرد پرستش نمایند.

                                           هدیه بروح ابوی عزیزم " مرحوم احمد آقای زارع "

                                                                   محمود زارع

                 پایگاه اینترنتی :                          http://mzare.ir

                آدرس ( ایمیل ) :                 mahmood.zare@gmail.com

 
 

مطالب مرتبط:
نظری به سوره مبارکه الم تر... ( قسمت اول )
نظری به سوره مبارکه الم تر... ( قسمت دوم )
تاملی در سوره العادیات (01)
تاملی در سوره العادیات (02)
بررسی اجمالی سوره مبارکه ماعون (قسمت اول)

بررسی اجمالی سوره مبارکه ماعون ( قسمت دوم )

نظری به سوره مبارکه قدر ( قسمت اول )

نظری به سوره مبارکه قدر ( قسمت دوم )

.


 
ارسال قبلی در تاریخ یکشنبه بیست و دوم آبان 1384 توسط م. زارع


 


توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.