سوره العادیات
ساری,گاهنوشتهای محمود زارع:این مطلب در تاریخ سه شنبه بیست و دوم آذر 1384 نوشتم و در در وبلاگ حذفی ما در بلاگفا منتشر شده بود که چون در ماه مبارک قرآن قرار داریم مجددا آنر در دو بخش در این تارنما قرار داده بامید آنکه خداوند هماره ما را با قرآن کریم محشور بدارد.(محمود زارع)

بسم الله الرحمن الرحیم
وَالْعَادِیَاتِ ضَبْحاً (1) فَالْمُورِیَاتِ قَدْحاً (2) فَالْمُغِیرَاتِ صُبْحاً (3) فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً (4) فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً (5) إِنَّ الْإِنسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ (6) وَإِنَّهُ عَلَى ذَلِكَ لَشَهِیدٌ (7) وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَیْرِ لَشَدِیدٌ (8) أَفَلَا یَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِی الْقُبُورِ (9)‏ وَحُصِّلَ مَا فِی الصُّدُورِ (10) إِنَّ رَبَّهُم بِهِمْ یَوْمَئِذٍ لَّخَبِیرٌ (11)

قسم به اسبانی که ( سواران اسلام در جهاد کفار تاختند تا جائیکه ) نفسشان به شماره افتاد (1)
و در تاختن از سم ستوران بر سنگ آتش افروختند (2)
و ( بر دشمن شبیخون زدند تا ) صبحگاه آنها را بغارت گرفتند (3)
و گرد و غبار ( از دیار کفار ) برانگیختند (4)
و سپاه دشمن را همه در میان گرفتند (5)
(قسم باین مجاهدان دین ) که انسان نسبت به پروردگارش کافر نعمت و ناسپاس است (6)
و ( خدا و یا ) خود او بر این ناسپاسی البته گواهی خواهد داد (7)
و هم او بر حب مال دنیا سخت فریفته و بخیل است (8)
آیا نمیداند که روزی ( برای جزای نیک و بد اعمال ) از قبرها برانگیخته میشود (9)
و آنچه در دلها ( از نیک و بد ) پنهان است همه را پدیدار میسازند (10)
محققا آنروز پروردگار بر ( نیک و بد ) کردارشان کاملا آگاه است ( و به ثواب و عقابشان میرساند ) (11)


 

     سوره عادیات

          (100)

     نام سوره :

     این سوره را " والعادیات " و یا " عادیات " میگویند. عادیات اسم فاعل و جمع است از واژه " عدو " ریشه گرفته است و معنای آن " دویدن " است و عادیات یعنی " دوندگان " . منظور در این سوره همان دوندگان و خودروهای جنگی است که در میادین جنگی با سرعت حرکت میکنند و از زیر پاهاشان در اثر برخورد با زمین جرقه های آتش برمیخیزد.

     سوره عادیات دارای 11 آیه و 40 کلمه و 169 حرف است. تعداد نقطه در آن 78 ؛ متوسط تعداد حرف در هر آیه 363636/15 ؛ متوسط تعداد حرف در هر کلمه 252/4 ؛ متوسط تعداد کلمه در هر آیه 636363/3 ؛ متوسط تعداد نقطه در هر آیه 09090909/7 ؛ متوسط تعداد نقطه در هر کلمه 95/1 و متوسط تعداد نقطه در هر حرف 461538461538/0 ؛ میباشد.

     سوره عادیات بترتیب جمع آوری در قرآن صدمین (100) سوره  و بترتیب نزول چهاردهمین (14) سوره ( البته بنظر آنانکه این سوره را مکی میدانند ) که بعد از سوره " عصر " و قبل از " کوثر " نازل شده است. بیست و دومین (22) سوره از سوره های " سوگنددار " قرآن است که با سه (3) فقره سوگند آغاز میشود و از نظر حجم از سوره های مفصلات  و دومین سوره از سوره های هفدگانه " قصار " است.

     در اینکه  این سوره مکی است یا مدنی ؛ بین مفسرین اختلاف زیادی وجود دارد. آنهایی که به مدنی بودن این سوره معتقدند دلیل می آورند که چون از جنگ و جهاد سخن میگو ید و غالب جنگها در مدینه اتفاق افتاده است ( یعنی زمانی که پیامبر (ص) در مدینه بودند ) و نیز ( در مورد ) اشاره به جنگ سلاسل به فرماندهی علی (ع) دارد. این گروه اکثرا از علمای شیعه هستند. ولی معتقدین به مکی بودن ؛ بریده بریده بودن سوره و نیز اینکه در مورد قیامت است و دارای سوگندهای متوالی و... میباشد را عمدتا دلیل مکی بودن میدانند.

     در شان نزول سوره هم بنا به اعتقاد آنهائیکه این سوره و یا حداقل آیات اول سوره را مدنی میدانند, جنگ ذات السلاسل را مطرح میکنند. این جنگ در سال هشتم هجری اتفاق افتاد و در پی خبری که به پیامبر (ص) رسید مبنی بر اینکه عده ای از کفار در یابس اجتماع کرده و طرح حمله بمسلمین را دارند. پیامبر (ص) عده ای از یاران را بفرماندهی بعضی صحابه گسیل داشتند که آنها در پی مذاکره با دشمنان , نتوانستند آنها را از جنگ منصرف کنند؛ بار دوم هم فرد دیگری را فرمانده کرد ولی این بار هم ظاهرا بی نتیجه برگشتند. در بار سوم عده ای را بفرماندهی علی (ع) بسوی دشمنان روانه کرد و حضرت از شیوه غافلگیری استفاده کرده بطوریکه شبها راه میرفتند و روزها متفرق میشدند و قبل از طلوع آفتاب دشمن را در محاصره گرفته و شکست دادند و عده ای را کشته و تعدادی را نیز باسارت گرفتند و غنائم قابل توجهی را نیز کسب کردند. پیامبر (ص) در مدینه در نگرانی بود که جبرئیل نازل و این سوره را به وی نازل کرد که نوعی مژده پیروزی است. در این جنگ چون عده ای از اسراء را در غل و زنجیر کشیده بودند و غل و زنجیر در عربی " سلسله " نامیده میشود , این جنگ به ذات السلاسل نام گرفت, یعنی دارای سلسله ها و زنجیرها.

 

     اهم مطالب این سوره عبارتند از:

1-   سوگند خوردن به وسائل و ابزار و لوازم مورد نیاز جهاد از جمله خودروها و در آنجا بمعنی اسب و چارپا هم اهمیت و ضرورت ادوات جنگی و هم عظمت کار سپاهیان جهاد را بیان کرده که نوعی تقدیر حماسی از جنگ و جهاد هم هست.

2-     بیان کفران و ناسپاسی انسان و بخل و دنیاگرائی او.

3-     هشدار در مورد زنده شدن پس از مرگ برای دریافت جزای اعمال

4-     بیان احوالات قیامت و حالات روز جزاء

5-     بیان احاطه کامل خدا به نیات آدمیان.

 

وَالْعَادِیَاتِ ضَبْحاً

     " عادیات " از " عدو " بمعنی دویدن با سرعت است و " ضبح " حالتی را بیان میکند که در اثر دویدن چارپا, به نفس نفس زدن می افتد و این حالت هن و هن نفس شنیده میشود. خلاصه اینکه " و " واو قسم و سوگند است و معنی آیه میشود : و قسم به اسبان تیزپای نفس نفس زن. یا سوگند به آن ستورانی که در اثر دویدن زیاد نفس شان بشماره افتاده و نفس نفس زنان میدوند.

 

فَالْمُورِیَاتِ قَدْحاً

ادامه دارد.....
توجه: این مطلب را در تاریخ سه شنبه بیست و دوم آذر 1384 نوشته و در وبلاگ حذفی ما در بلاگفا منتشر شده بود که چون در ماه مبارک قرآن قرار داریم مجددا آنر در دو بخش در این تارنما قرار داده بامید آنکه خداوند هماره ما را با قرآن کریم محشور بدارد.
محمود زارع (مازندران.ساری.سوربن)

مطالب مرتبط:

تاملی در سوره العادیات (01)
تاملی در سوره العادیات (02)




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.