مرغان بهانه جوی عطاریم یا سالک راستین راه الی الله



ساری,گاهنوشتهای محمود زارع:در تاریخ ادبیات و عرفان ما این عنوان ( هفت شهر عشق ) بیشتر با نام شیخ فریدالدین عطار همراه است. وی یك منظومه شیوا و دلپذیر كه در واقع با بن مایه های عرفانی و معنوی عجین شده است بنام " هفت شهر عشق " خلق و بیادگار گذارده است. در این اثر سیر بشر خاكی را از ابتداء تا انتهای مسیر سلوك بزبان نظم بتصویر میكشد و در این سیر و سلوك مراحل هفتگانه ای را تشریح مینماید. این مراحل را بیشتر با واژه " منازل " كه پرمعنی تر است در ادبیات عرفانی ایران زمین شناسانده اند. واژه هائی مانند : مرحله ؛ منزل ؛ وادی و... همردیف همین معانی هستند.


     این منظومه یك مثنوی است كه با استفاده از تمثیل مرغان و طیور ، منازل مختلف و هفتگانه سلوك الی الله را بصورت داستانی تشریح و تبیین نموده است. هدف سالك رسیدن به معشوق كه به سیمرغ تعبیر شده است میباشد. در این راه مرغان ، هدهد را رهبر راه پر پیچ و تاب خود می نمایند، چونكه میدانسته اند كه ؛


                                        طی این مرحله بی همرهی خضر مكن
                                        ظلمات است بترس از  خطر    گمراهی


 رهبر ( در طی مسیر سلوك ) در ادبیات عرفانی ما بعنوان پیر ، مرشد ، خضر راه ، قافله سالار ، جلودار، میر و... تعبیر و نامگذاری شده است. در این تمثیلات كه مرغان برای رسیدن به سیمرغ ، انجمنی تشكیل داده اند، پیر، مرشد ، راهنما هدهد است.


     با این وجود آنچنان این راه پر مخاطره و پر دست انداز تصویر شده است كه بسیاری از مرغان از راه باز میمانند ( عمدا ) عده ای باز میمانند چون بی تاب و توان و توش میشوند و عده ای هم جان در راه رسیدن به هدف مطلوب در میبازند و اندكی در آخر كار با استقامت و صبری خاص به سرمنزل مقصود میرسند.(1)

     عطار در بیان مراحل و منازل راه طریقت و توصیف هر مرحله و منزل، متناسب با موضوع حكایات و تمثیلاتی را نقل و روایت می نماید كه هر كدام حاوی دقیق ترین و ظریف ترین معارف عرفانی و گاها اجتماعی بوده كه النهایه باید گفت در ضمن آن به رمز گشائی طریق معرفت می پردازد.


     هدهد راهنما , رهبر و بلد این قافله و كاروان شاید بدلایل معناداری ( از جمله نسبت انسی كه با حضرت سلیمان نبی داشت و قاصد و پیك بین آنحضرت و بلقیس ملكه سبا بود كه كارش نقل خبر و مژده دهی بود و... ) برگزیده این مسیر مشكل شده است.


       مرحبا ای هدهد هادی شده         
در حقیقت پیك هر وادی شده


ای بسرحد سبا سیر تو خوش
      با سلیمان منطق الطیر تو خوش


صاحب سر سلیمان آمدی
از تفاخر تاجور زآن آمدی


حلق داوودی بمعنی برگشای
       خلق را از لحن حلقت ره نمای


    در این چهار بیت بالا فلسفه رهبری هدهد و امتیازاتش واضح هست. از جمله نكات اجتماعی در این منظومه در ابتدای كار، ضرورت داشتن یك رهبر با مشخصات خاص رهبری در هر جامعه ای كه می بایست بسوی كمال هدایت رهنمون شوند، میباشد كه مرغان طی اجتماعی مصمم بر برگزیدن فرمانروا و رهبر میشوند .....  ادامه دارد ..... محمود زارع ( مازندران . ساری . سوربن )

این نوشتار در شماره های بعدی بطور پشت سر هم تنظیم و منتشر میگردد...

نوشته ای بود که البته ناتمام ( طبق معمول ) قبلا در تاریخ : جمعه 19 فروردین 1390 که فرصتی دست داد تا کامل آنرا بسرانجامی برسانم که فقر ( معیشتی و فکری توامان ) کمافی السابق باعث تشویش خاطر و بالنتیجه ناتمام حالا ان شاء الله تعالی در این فرصت عین آن مقاله را در این سطور تنظیم و اگر خداوند عنایتی فرماید شاید نواقص آنرا مرتفع نمائیم. نکته ای که مخاطبین محترم باید بدان توجه و تفطن داشته باشند این است که صاحب این قلم با گرایش بر مضمون ادبی عرفانی - نه لزوما یا صرفا سیاسی - بدین مقوله توجه نموده چرا که حالا بهر دلیلی دوست ندارم وارد بازیهای سیاسی شده که متاسفانه آلودگیهای بسیاری مشاهده شده که حتی یک مشت جوان فاقد هرگونه پیشینه فکری و میدانی وارد این فضاها شده آنهم بنحوی که گویا فضای سیاست ملک طلق اجدادی آنها بوده و با ریاکاری تمام بسیاری تنها دهن گشادی برای توهین و اگر قدری ملاحظه نمایند صرفا رگهای گردن به حجت قوی دارند و نه لزوما دلائل قوی باید و معنوی ! حالا بماند تا شاید وقتی دیگر بتوانیم عوارض حضور بیباکانه و بدون پشتوانه عقلی لازم و  نا صداقتی را در مقاله ای دیگر برشماریم .  ... ( www.mzare.ir )


پاورقی:
............................
(1) گرچه میتوان و این حق مخاطب است که با قرینه سازی بسیاری از حتی مفاهیم و تمثیلات عرفانی را بر سیاست و تاریخ تطبیق نمود اما عرض کردیم که از مخاطبین محترم تقاضا دارم برای برداشت بیغرضانه آن نیز این سلسله نوشتار ما را صرفا در حوزه گرایشات معمول فضاهای سیاسی مطالعه ننمایند تا ان شاء الله پس از برداشت ماهوی دیگر ذهن و ضمیر سالم کار خویش خواهد کرد
چون غرض آمد هنر پوشیده شد   ...   صد حجاب از دل بسوی دیده شد
م. زارع


روزهای آتی شماره های بعدی آن منتشر میگردد


توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.