ایران پس از حمله اعراب :
دوره عباسیان:
حمله اعراب
جهت لشکرکشی‌های مسلمان در درون شبه‌جزیره عربستان و تازش‌هایشان به ایران و روم
ساری,گاه نوشته های محمود زارع:در دو قرن نخست این دوره تقریبا ایران بتمامه تحت سیطره عباسیان است یعنی تا پایان دوره محمد امین از خلفای عباسی . از قرن سوم ببعد با خیزشهایی چند از جانب ایرانیان که دوره حکومتهای متقارن مانند ظهور حکومتهای محلی در ایران مانند صفاریان و طاهریان و سامانیان و آل بویه و ... را داریم. از 350 ببعد دوره ترکان ایرانی با تشکیل دولت غزنویان و سلجوقیان و خوارزمشاهیان را شاهد هستیم . دوره بعد دوره حکومت ایلخانان مغول است که تا 735 ادامه داشت. در این زمان با انهدام حکومت عباسیان وارد دوره جدیدی در تاریخ ایران میشویم .

یک دوره فترت بعد داریم که حدود نیم قرن مابین دوره مغولان و تیموریان وجود دارد که سربداران و ... حضور دارند. از 780 آغاز دوره تیموریان در تاریخ ایران را شاهدیم که از تیمور لنگ شروع شده و با فرزندانشان ادامه می یابد. بعد از این دوره آق قویونلوها و قرقویونلوها را داریم . در ادامه دوره صفویان را در 907 یعنی اوایل قرن دهم داریم که تا حمله افاغنه در سال 1135 ادامه دارد که افاغنه مدت کوتاهی در ایران حضور داشتند. پس از آن با دولت افشاریه را داریم که با بیرون کردن افاغنه و تعقیب آنان حتی تا هندوستان در گسترش ایران نقش زیادی داشتند بخصوص نادرشاه افشار. بعد زندیه از شیراز حاکم ایران شدند .که کریم خان مشهورترین آنهاست.

در سال 1210 با انقراض زندیه دوره قاجاریه شروع میشود با آغامحمدخان بعد از دوسال از این تاریخ تا 1340 ه.ق مقارن با 1299 ه.ش قاجاریه ادامه داشت که بعدش دوره 50 ساله پهلوی را داریم که رضاخان تا 1320 ه.ش و بعد هم 30 سال پسرش محمدرضا تا سال 1357 حکومت کردند. بعد هم که در سال 1357 ه.ش با انقلاب حکومت پهلوی منقرض میگردد و این مدت که فعلا تاریخ آنچنان بحساب نمی آید و مورد بحث ما نیست. این خلاصه شمای کلی آنچه هست که باید بگوئیم  البته تا پایان قاجار و از دوره پهلوی ببعد را قرار شد برادر دیگری توضیحات کلی بدهند.

***
راز و ریشه تاریخی علاقه ویژه ایرانیان به مولا علی (ع) و خاندان مطهرش :

مواضع گزارش شده ایرانیان در دوره خلفاء ( عمر و عثمان ) و همچنین مواضع ایرانیان در خصوص جانشین و وارث نبی اکرم (ص) یعنی مولا علی (ع) که از سال 35 ه.ق تا 40 ه.ق حکومت داشتند و مرکز حکومت را هم از مدینه حجاز ؛ بکوفه در عراق منتقل کرده بودند چه بوده ؟!
بعد از سال 40 ه.ق حکومت امویان شروع میشود بمرکزیت شام ( دمشق ) که معاویه (لع) از 40 تا 60 هجری بمدت 20 سال . بعد از دوره 4 ساله فرزند نحس وی یزید ملعون . 24 سال مربوط باین پدر و پسر ملعون بوده است. بعد هم دوره 20 ساله عبدالملک مروان از 65 تا 85 هجری قمری .بعد پسران عبدالملک (سعید بن عبدالملک مروان و سلیمان بن عبدالملک مروان و ... ) که تا پایان قرن اول به زمان عمربن عبدالعزیز میرسیم .

اولین برخورد اعتراضی ایرانیان با جریان خلفاء از سوی جناب سلمان (رض) بوده که در پی اعتراض به جریان سقیفه جمله معروف " کردند و نکردند " را گفتند و عین همین در منابع عربی هم نقل است که در واقع اعتراضی است به غصب خلافت رسول (ع) بوسیله ابوبکر و پیروانش.

دومین مورد مهم آن برمیگردد به ماجرای کشتن خلیفه دوم عمربن خطاب که یک ایرانی ناراضی از ناعدالتی حاکم با خنجری وی را بقتل میرساند . پس ایرانیان تا اینجای کار که گزارشاتی داریم و میتوان از لابلای آن بدیگر وجهه نظرات هم پی برد بسیار ناراضی بودند اما اسیر خلفاء و اعوان و اذنابشان بودند و کار جمعی بدلیل عدم وجود رهبری و انسجام عملا نمیتوانستند بکنند البته در دوران اولیه بخصوص دو قرن نخست تسلط اعراب.

سومین مورد هم در جریان شورش بر علیه خلیفه سوم بوده که ایرانیانی چند با توجه بسابقه بیعدالتی و بیگاریهای ظالمانه در آن زمان هم انگیزه داشتند و هم وقتی شورش عمومی شد آنان هم بجمع مخالفین عثمان پیوستند که البته بدلیل برجسته بودن نقش جریانی که از سمت مصر بودند و دیگران ؛ بدان در تواریخ مشهورتر چندان اشاره ای نشده است.

بعد از قتل عثمان چون بحکومت رسیدن مولا علی (ع) در پی خواست عمومی و مصرّانه قاطبه مردمی که از سیستم فاسد بتنگ آمده بودند طبیعی است که اینبار جریان برعکس میشود و خواص مخالف حاکم میشوند و توده ها حامی حاکم و بهمین دلیل و بخصوص تغییر بنیان و شیوه حکومتداری مولا بسمت عدالت در تمامی ابعاد مورد اقبال همه بخصوص موالی و ایرانیان بوده و از همانجاست که مقبولیت امام علی (ع) و خاندانش بین ایرانیان نضج گرفت و بعدها تبلیغ هم شد از سوی خود ایرانیان.

خود انتقال مرکز حکومت به نزدیکی ایران از جانب امام علی (ع) و برخورد بسیار مهربانانه مولا با ایرانیان موجب شد که نطفه دلبستگی ایرانیان باین خاندان بسته شود .

در ادامه می بینیم که وقتی فرزندان امام بویژه امام حسین (ع) بر علیه حاکم غاصب وقت یزید هم قیام میکند خودش برای ایرانیان تازه اسیر شده و فتح شده بدست اعراب یک پیام امید و نویدی بوده است .

در تاریخ داریم که حتی آمده که یا خود امام یا اطرافیانش وقتی که راهی نداشتند به سکونت در حجاز و کوفه پس از شهادت مسلم مطرح شده بود که بسمت ایران مهاجرت کند که در اثر همین زمینه یعنی مقبولیت در بین ایرانیان این گزینه مطرح بوده است. در ادامه برای تایید این نظر باید بهمکاری محوری ایرانیان در قیام مختار بر علیه حاکمیت بقصد انتقام گیری از قاتلان امام حسین (ع) اشاره کرد که ماجراهایی دارد !

وقتی در سال 40 هجری امام علی (ع) که خود رئیس اپوزیسیون دارالخلافه بود و همه هم میدانستند و در سیاست ابدا دخالتی نمیکرد و 25 سال خانه نشینی و حصر و انزوا و تنها بکار کشاورزی و باغاری و حفر چاه و آبیاری و احیاء نخلستان مشغول بود؛ بحکومت رسید و بر خلاف روال موجود مردم حتی مجبورشان کردند که قبول حکومت نماید , خود این مساله یعنی گرایش همه آنهاییکه با سیستم موجود مخالف هستند بسیستم و حاکم جدید و بالطبع اسیران و مردمان طبقات فرودست آن اجتماع بیشترین همکاری و رویکرد را با آن پیدا کرده و میکردند و در بین این طبقه ایرانیان مهمتر از همه از این وضع راضی بودند.

باضافه ی اینکه در صدر کار و سیاست حکومت جدید با حضور امام علی (ع) بحث عدالت بدون منظور داشتن نسبت ها و خودی و غیرخودی و انواع و اقسام تقسیم بندی های پیدا و پنهان دیگری که همه بجز علویّون واقعی دارند , فقط و فقط قسط و عدل و برابری و ملاک برتری معنوی هم تنها تقوی بود که آنهم کسی تقوی سنج نداشت . خوب کدام انسانی بجز دزدان و قدرتمندان و کسانی که از قبل رابطه با قدرت منافع زیادی داشتند از عدالت ناراضی است بجز حمقاء که آنها هم بعید میدانم از عدالت بدشان بیاید. پس حتی اگر گزارش تاریخی روشنی را هم دال بر رویکرد ایرانیها و خوشحال شدنشان از این واقعه نداشته باشیم عقل هر بچه ای هم میتواند بفهمد که همه ایرانیان در تغییر حکومت بسیار رضایتمندی داشتند.

از طرفی نوع برخورد امام علی (ع) با ایرانیان بنحوی بر خلاف فرهنگ غالب بود که حتی اعتراضات بسیاری در تاریخ گزارش شده که اعراب از نحوه برخورد امام علی
(ع) با ایرانیان معترض میشدند چون جور دیگری قبل از ایشان بخصوص از سوی عمربن خطاب با ایرانیان برخورد میشد و یک نفرت خاصی را داشتد اعراب از ایرانیان و آنها را از نژاد پست تر از خود میدانستند و حقوق کمی برای آنان قائل بودند و ... و همین بود که اعراب ,هم متعجب و هم معترض میشدند بنحوه تعامل امام علی (ع) و فرزندانش با ایرانیان که مواردش بسیار گزارش شده است.
تا جایی که بعد از ناراحتی و اعتراض اعرابی هایی چند؛ فرمود هرکس اینان را ( اشاره به ایرانیان ) بیازارد گویی مرا آزرده است !

امام این موضوع را البته درباره  کل اهل ذمّه اشاره داشتند که باز اکثریتش همین ایرانیان بودند و حتی در جایی دیگر ایشان بنقل از رسولخدا (ص) بخدا قسم یاد کردند که روزی بدست همین ایرانیان برای اینکه مسلمان شوید و مومن ؛ تادیب میشوید و آنها با شما برای آنکه همین دین را بشما بیاموزند مبارزه خواهند کرد و نمونه های دیگر که بروید تحقیق کنید تا متوجه شوید راز دلباختگی ایرانیان باین خاندان چه زمینه هایی داشت و مواضع سیاسی ایرانیان در صدر اسلام چه بود؟!

تمام اینها در شرایطی از سوی امام علی
(ع) و فرزندانش تاکید میشد که اعراب ایرانیان را موالی دست چندم و زیردست و نوکر خود می پنداشتند و جزء غنائم جنگی خویش.
برای نمونه سندی هم فقط فعلا یک سند در خاطرم هست که مسعودی در تاریخش نقل کرد ( البته مستندات زیاد است منتها من اینجا شفاهی حاضر در ذهن ندارم بطور دقیق که بیان کنم ) مسعودی مینویسدکه در پی اعتراض اعراب بهمین موضع امام درباره ایرانیان امام خم شدند و یک تکه چوب بسیار کوچکی را برداشتند و فرمودند من تمام قرآن را خواندم حتی باندازه همین تکه چوب هم که ببرتری شما بر ایرانیان پیدا شود پیدا نکردم و نمیتوانید پیدا کنید( نقل بمضمون ) .

میثم تمّار ( خرما فروش) خودش یک عجم ایرانی الاصل بوده است همانند سلمان که این جناب میثم از یاران بسیار نزدیک امام هم بوده است و بدست ابن زیاد حرامی درست همانطور که امام پیش بینی کرده بودند بشهادت میرسند.  در جنگ صفین هم جمع زیادی از ایرانیان از مدائن بهمراه مولا علی (ع) باختیار خود و بیاری وی در جنگ شرکت کرده بودند. این فعلا چند مورد خلاصه شده در ذهنم در پاسخ بسوال شما بود که حتما در ادامه مباحث ما در جلسات بعدی بخواست خدا حسب مورد طرح میشود.

***

بعد از شهادت امام قریب بیکصد سال سایه شوم امویان بر سرزمینهای اسلامی افتاده بود. در بادی امر امویان سفیانی حاکم شدند که معاویه و یزید (لع) و معاویه دوم است. و در ادامه امویان مروانی حاکم شدند که از مروان شروع میشود در سال 65 بمدت یکسال و بعد 20 سال به عبدالملک بن مروان میرسد که ( تا 85 هجری ). بعد فرزندان عبدالملک میرسد .
تنها یکی از فرزندانش بنام عمروبن عبدالعزیز بمدت دو سال حاکم بود که اصلاحاتی در روش اخلاقی خویش درخصوص حکومت داشت . دیگر فرزندان عبدالملک هم که بحکومت رسیده بودند اسامی شان ولید و یزید و سلیمان و هشام ( تا سال 125)  بود. بعد از کشمکشهایی چند در سال 132 امویان برکنار و بنوعباس بحکومت میرسند. جریان بحکومت رسیدن بنی عباس و نقش ایرانیان هم بسیار مهم است در اینخصوص.
***

سکه ساسانی
سکه‌ای از یزدگرد سوم، ضرب‌شده در سگستان در سال یازدهم شاهنشاهی یزدگرد

ادامه دارد .........

ساری,گاه نوشته های محمود زارع توضیح :در چندین جلسه دوستانه – در جمع محدودی - درباره شمای کلی از تاریخ ایران از صدر تا ذیل بصورت کنفرانس مانند , مطالبی از سوی جناب آقای زارع  ایراد گردید که بعد از بررسی اولیه از میان یادداشت برداریهای دو تن از دوستان حاضر که یاداشتهای بهتری تشخیص داده شد؛ و همچنین صدای ضبط شده توسط موبایل یکی از دوستان ؛ خلاصه ای تنظیم گردید که بصورتی که ملاحظه نمودید تایپ و تنظیم و منتشر گردید .
البته این متن نیاز بویرایش در ابعاد مختلف دارد که حق صاحب گفتارست و خود اگر صلاح بدانند آنرا ویرایش خواهند کرد و منتشر اما اگر مطالعه شود یک نگاه کلی و مفیدی از تاریخ قطعا پیدا خواهید کرد که برای هر ایرانی با توجه بضیق وقتی که دارند قطعا این مباحث بسیار مفید و باارزش میباشد. سعی زیاد هم شد تا عینا از متن مباحث ارائه شده توسط آقای زارع این متن پیاده شود و خود بر آن نیافزائیم که نیفزودیم.(م.ک)

مرتبط با این بحث :
تاریخ ایران (پیشدادیان و کیانیان) 01
تاریخ ایران (تمدن عیلامی ها) 02
تاریخ ایران (ماد ها) 03
تاریخ ایران (هخامنشیان) 04
تاریخ ایران (سلوکیان) 05
تاریخ ایران (اشکانیان) 06
تاریخ ایران (ساسانیان) 07
تاریخ ایران (ایران بعد از ساسانیان) 08
تاریخ ایران (پس از حمله اعراب) 09
تاریخ ایران (سلسله بنی عباس) 10
تاریخ ایران (حکومتهای متقارن) 11
تاریخ ایران (غزنویان) 12
تاریخ ایران (سلجوقیان و خوارزمشاهیان) 13
تاریخ ایران (ایلخانان مغول) 14
تاریخ ایران (سربداران و مرعشیان) 15
تاریخ ایران (آل کیا و آل مظفر و ...) 16
تاریخ ایران (تیموریان) 17
 تاریخ ایران (صفویان.قسمت اول) 18
تاریخ ایران (صفویان.بخش دوم) 19
تاریخ ایران (از افشاریه تا قاجار) 20
خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (1)
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت سوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت دوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت اول



https://telegram.me/zaresari





مطالب اخیر وبلاگ :
تاریخ ایران (ایران بعد از ساسانیان) 08
تاریخ ایران (ساسانیان) 07
زحمت و مشقتّت شهوت
تاریخ ایران (اشکانیان) 06
تاریخ ایران (سلوکیان) 05
تاریخ ایران (هخامنشیان) 04
تاریخ ایران (ماد ها) 03
تاریخ ایران (تمدن عیلامی ها) 02
تاریخ ایران (پیشدادیان و کیانیان) 01
دعوی موجّه
ظهور, بعد از غربال و امتحاناتی سخت
راز و نشانه های سقوط حکومت ها
ارزش اولیاء در کلام اولیای خدا
زور و شلاق و تربیت !
سیاست تزویر دیگر جواب نمی دهد
زاهدا, گر درد دین داری دل آزاری مکن
فیض سبقت ,ماجرای حسنین (ع)
خاک خوشبوی کربلا ؛ مسلخ عشاق بی بدیل
پس نپندارم که اینها مردمانند، ای رسول
جز زیبایی نبود ...
مایه ننگ و افتخار
چاشنی آشتی , مژده به گنه کاران
حسن عیب
امام حسین (ع) در نظر چارلز دیکنز
فانی را چه به خودنمایی ؟!
این واقعه بالاتر از حجت است
حسین (ع) نیز خود چو باران است!
امام حسین (ع) در نظر موسی صدر
سفر عشق و آقا حسین بن علی
پیامبر (ص) فرمود این خطبه (غدیر ) را بگوش همه برسانیم!
نهی از ستایش و تمجید زمامداران و مسئولان در نظر مولا علی (ع)
حدیث ظلم از کلام امام جواد (ع)
تواضع, شرط تثبیت و تداوم نعمت
حرامیان در حال ازدیادند !
در و دیوارند آدمیان
حکمتی از مولا علی (ع) حکمت 359
سفرهای یاسینی (01)
همه چیز را نشاید گفت !
امیرالمومنین (ع) و قرآن کریم
دلخوانی و دلخونی ... !
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (16)
دلمشغولیهای اسحار و زیبایی
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (م تا ی)
از اندرزنامه آذرپاد مهراسپندان
ایرانی واقعی کیست ؟!
هفتاد و دو شرط فتوّت.فتوت نامه عطار
حکمت الهی خدشه ناپذیر است
پرهیز از دروغ گویی در فرهنگ ایران
امام موسی صدر و انسان پس از عید فطر
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (ف تا ل)



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.