هخامنشیان :
پادشاهی هخامنشیان:

قلمرو هخامنشیان
شاهنشاهی هخامنشی تحت فرمان داریوش بزرگ (۵۲۲ پیش از میلاد تا ۴۸۶ پیش از میلاد)
1- کورش 
2- کمبوجیه
3-گئومات
4- داریوش
5-خشایارشا
6-ارتخشیر اول
7- خشایارشا دوم
8- سغدیانس
9- داریوش دوم
10- اردشیر دوم
11- اردشیر سوم
12-آراسک
13-داریوش سوم
( 1000 – 850 قبل از میلاد ) همدوره با مادها و پارتیان بایران کوچیدند. گرچه همانند مادها حکومت قوی نداشتند اما آرام آرام رشد یافتند و یکی از مهمترین حاکمیت های تاریخ ایران را پدید آوردند . هر چند از زمان حکومت کوروش شروع تمدن هخامنشی در تواریخ ثبت است اما حدود یکی دو قرن قبل هم همزمان با مادها , در منطقه فارس دولت داشتند. اما تا قبل از کوروش در مهمیز دیگر حکومتهای مقتدر پیرامون از جمله همین حکومت مادها و در واقع حاکمان هخامنشی قبل از انقراض مادها کارگزار مادها در منطقه سکونتی خویش بودند یعنی یک حکومت وابسته به قدرت برتر بنام ماد بودند.

گرچه زمان ورودشان بایران حدود ( 1000 تا 850 ) قبل از میلاد بود اما از سال 559 قبل از میلاد تا 330 پیش از میلاد ( حدود 230 سال ) حاکم ایران بودند. یعنی بعد از غلبه بر مادها.

در غرب ایران در داخل منطقه غربی حکومت ضعیف شده عیلامی ها مستقر شدند. بزرگ این طایفه فردی بنام هخامنش بود. که بین سالهای 700 تا 675 پیش از میلاد بر این قوم ریاست داشت.  

بعد از هخامنش فرزندش جیس پیش حاکم شد بین سالهای ( 675 – 640  ق.م) هنوز هم زیر سلطه مادها هستند. جیس پیش چند فرزند دارد که قلمرو خویش را بین دو فرزندش تقسیم کرد یکی کوروش اول ( منطقه پارس و مارشه) است و دیگری آریا رامنه (منطقه پارسه ). با این وصف هخامنشیان اینجا دو شاخه میشوند.

بعد از اینها منطقه پارس و مارشه را کمبوجیه فرزند کوروش اول حاکم شد و منطقه پارسه هم به آرشام فرزند آریا رامنه میرسد. دو لوح زرّین مکشوفه در کاوشهای باستانشناسی هم برمیگردد به همین آریا رامنه و فرزندش آرشام.

آریا رامنه و فرزندش آرشام پدربزرگ و پدر داریوش میشوند. و کوروش اول و کمبوجیه هم پدر کوروش مشهور میشوند.

کمبوجیه اول بعد از ریاست ؛ منطقه تحت تسلط پسرعموی خود یعنی آرشام را هم تصرف و ضمیمه حاکمیت خود میکند اینجا در واقع هخامنشیان از آن دو شاخگی افتادند و باز تحت یک حاکمیت قرار گرفتند هر چند که تحت سیطره مادها هنوز هم بودند. کمبوجیه اول با دختر آستیاک حاکم ماد ازدواج میکند. از این پیوند است که کوروش دوم یا همان کوروش کبیر زاده میشود. که از شروع حکومت وی است که حاکمیت هخامنشیان بطور یکپارچه تر بر ایران شروع میشود.

کوروش کبیر
:
حدود 30 سال حکومت میکند ( 559 – 530 ق.م ) . کوروش ابتدا بر آستیاک از ماد غلبه میکند و ضمن انقراض حاکمیت مادها اولین قدم در یکپارچگی ایران بزرگ را برمیدارد.

قلمرو هخامنشیان
نقشه هخامنشیان

آستیاک بواسطه ارتباط با کرازوس حاکم منطقه لیدیه در آسیای صغیر ( ترکیه فعلی ) که حتی خواهر کرازوس همسر آستیاک بوده است لذا رابطه فامیلی داشتند و بعد از شکست از کوروش ؛ کرازوس مترصد آن میشود که دوباره قدرت را بشوهر خواهر خود آستیاک برگرداند . همین انگیزه باعث درگیری تازه میشود که در نهایت کوروش مجبور میشود بسمت لیدیه لشکرکشی کند و موفق میشود مرکز لیدیه که شهر سارد ( بر وزن ساره ) بوده را در 546 فتح کند و با اسارت کرازوس لیدیه هم بقلمرو هخامنشیان اضافه میشود.

بعد از فتح آسیای صغیر , کوروش در ادامه بعضی از شهرهای یونان را هم ضمیمه خاک ایران میکند.

در گام بعدی کوروش متوجه منطق شرق ایران میشود که تا منطقه سیحون هم پیش میرود و قلمرو حاکمیت ایران را از شرق هم توسعه میدهد که گرگان , پارت و مرو و بلخ و ...

در گام بعدی کوروش بابل را فتح میکند که قبل از تصرف کوروش حاکمی بنام بخت النصر در آنجا حاکمیت داشت. بخت النصر قبلا طی حمله باورشلیم در سواحل مدیترانه یهودیان را باسارت گرفته و ببردگی به بابل آورده بود. که یکی از این اسراء گفته اند حضرت دانیال نبی بوده است. اینجا بود که کوروش طی یک اقدام بزرگی یهودیان را مجددا آزاد کرده و با همراهی سپاهی از ایرانیان آنها را بمنطقه خود یعنی فلسطین باز میگرداند. و بهمین جهت یهودیان کوروش کبیر را منجی خویش میدانند.

بابل هم بعد از فتح بعنوان پایتخت زمستانی هخامنشیان انتخاب میشود که کوروش بعدها فرزند خود کمبوجیه را بعنوان حاکم بابل منصوب میکند.

کوروش سرانجام در سال ( 525 – 530 ق.م ) در زمان نبرد در شرق ایران کشته میشود و جسدش را به پاسارگاد منقل کرده و دفن میکنند که هنوز هم مقبره اش وجود دارد.

کوروش چه همان ذوالقرنین باشد یا نباشد اما حاکم مقتدر و در عین حال جوانمردی بود که بخصوص در مواجهه با رقبا و دشمنانش کسی همانندی مانند او در تاریخ باستان نداشت باعتراف دوست و دشمن .

کمبوجیه : ( 525 – 522 ق.م ) مدت حاکمیتش کوتاه بود دو سه سال
فرزند کوروش بزرگ یعنی کمبوجیه که بعنوان ولیعهد وی , در بابل حکومت میکرد بعد از کشته شدن کوروش بجای پدر بحکومت کل ایران میرسد . مهمترین اقدامش فتح مصر بود که در زمان کوروش نقشه آن تدارک شده بود تا جایی که بخشهایی از حبشه اتیوپی و لیبی هم در این جریان ضمیمه ایران میشود.

کمبوجیه برادری داشت بنام بردیا که همراه خود بمصر میبرد و حالا یا کشته میشود یا بقتل میرسد . در خلاء حضور وی که بفتح مصر رفته بود یکی از روحانیان بنام گئومات مغ ( روحانیونی بودند که از طایفه مادها بودند ) با سوء استفاده از این فرصت خودش را بردیا اعلام و معرفی میکند تا قدرت را با این دروغ بدست بگیرد و میگیرد. با این خبر کمبوجیه بقصد ایران برمیگردد و در بین راه هم کشته میشود . همزمان ایالتهای دیگری شورش میکنند و اوضاع آشفته میشود.

در این گیر و دار و از بین مدعیان تاج و تخت داریوش همان پسرعموی کوروش بحکومت میرسد . و در واقع وارث تاج و تخت کمبوجیه میشود. کار داریوش بجای گسترش ایران مصروف فرو نشاندن شورشهای داخلی میشود .

کتیبه بیستون در مسیر بین همدان و کرمانشاه از داریوش بجا مانده است که بخط میخی بوده بعد از ترجمه داریوش از 19 جنگ  و غلبه بر 9 پادشاه و دستگیری و مجازات روحانی دروغگو یعنی گئومات مغ و ... مینویسد. کار داریوش از آنجهت مهم بود که توانست شورشها را کنترل کند. و بخصوص حفظ تمام مناطقی بود که کوروش کبیر آنها را فتح کرده بود. بیشترین رشد ترتیبات سازمانی و تنظیمات بورکراتیک اداری برای اداره کشور بزرگ ایران در دوره داریوش انجام شد.

داریوش بشهرسازی اهتمام ورزید بعمران و آبادانی و ساختن جاده ها . البته داریوش هم همانند پسرعموی خویش از گسترش قلمرو ایران چشم پوشی نمیکرد و لذا بفکر فتح یونان همواره بود.

مرگ داریوش اول بعد از 34 سال حکومت در 426 ق.م گزارش شده است. او را در نقش رستم فارس نزدیک مرودشت او را بخاک میسپارند. 

سنگ‌نبشته بیستون در کرمانشاه مهمترین متن تاریخی در دوران هخامنشیان
سنگ‌نبشته بیستون در کرمانشاه مهمترین متن تاریخی در دوران هخامنشیان

خشاریار شاه ( 486 – 465 ق.م مدت حکومتش 21 سال )
خشایار فرزند داریوش بعد از وی بقدرت میرسد. طبق قاعده هخامنشیان ولیعهد بوده و در بابل حاکم بوده . بعد از قدرت گرفتن وی در فتح یونان خیلی مساعی خویش را مصروف میداشت. گرچه در مجموع نمیتواند یونان را بتمامه فتح کند اما پیروزیها زیادی را بر یونانان داشته است . هردودت که مورخ یونانی در همین زمانست گزارش رده است این فتوحات را . همین وی بود که گفته خشایارشاه از 48 ملت در لشکر خود داشته است. در یکی از همین لشکرکشی ها خود آتن را تسخیر میکند و اکروپولیس که ارک شهر بوده بآتش کشیده میشود... خشایارشاه در نهایت در یک توطئه داخلی در قصر خود بقتل میرسد.

ماجرای بعد از خشایارشاه تا داریوش سوم که آخرین شاه این سلسله میباشد( از 338 تا 330 ق.م )  زیاد است که نقطه محوری آن ضعف و درگیری داخلی جنگ قدرت بین شاهزادگان فساد درباریان و .... سراسر آنرا تشکیل میدهد تا آنکه حاکمیت هخامنشیان در سال 338 ق.م در زمان داریوش سوم پس از ضعف گسترده و بروز پدیده شاه زادگی و اختلافات بسیار داخلی و بروز فسادهای روزافزون در شبکه قدرت و دست کم گرفتن توان دشمن از سوی حاکم مغرور آن دوره یعنی داریوش سوم, برخورد خدامنشانه و همه جانبه مغان یا همان روحانیون زرتشتی با مردم بنحوی که دادرسی عادلانه قبلی را نداشتند و جدی نگرفتن درخواستهای مردم از سوی داریوش سوم که در اینگونه موارد بجای رسیدگی مستقیم بخواست توده مردم آنها را بهمین روحانیون ارجاع میداد یعنی در قدرت حاکمیت را از آن خود میدانست بتمامه اما در مسئولیت سعی میکرد آنرا بگردن دیگر بخشها بیاندازد ( عدم تناسب بین اختیارات و مسئولیت ) و بخصوص از دست دادن وجهه و اعتبار حاکمیت در بین مردم که وجود این وضعیت ها در همه تاریخ  در واقع یعنی نشانه های قطعی آغاز اضمحلال هر حاکمیتی که باشد ؛ با حمله جوانکی 22 ساله جسوری بنام اسکندر مقدونی باتمام میرسد. امکانی که تحت هیچ شرائطی بفکر عاقلترین عاقلها هم نمیرسید و بر فرض اطلاع هم باور بر تاثیرگذاری آن نمی کردند اما غافل از آنکه خداوند اگر بخواهد اذا جاء القضاء عمی البصر ! نقطه کور حاکمان ؛ حاکمانی که خواست مردم را جدی نمیگیرند و بر فرض اطلاع از خواست مردم هم باز اگر کاری بخواهند بکنند نه براساس خواست مردم بلکه براساس خواست خویش سعی میکنند باصطلاح اوضاع را سامان بدهند ولی نمیدانند که قدرت یک حاکم بیشتر در همین نهفته است که در عین قدرت بتواند خواست مردم را بر خواست و فکر خود غلبه بدهند !

نشان پرچم کوروش بزرگ. یافت شده در تخت جمشید
نشان پرچم کوروش بزرگ. یافت شده در تخت جمشید

ادامه دارد .........

ساری,گاه نوشته های محمود زارع توضیح :در چندین جلسه دوستانه – در جمع محدودی - درباره شمای کلی از تاریخ ایران از صدر تا ذیل بصورت کنفرانس مانند , مطالبی از سوی جناب آقای زارع  ایراد گردید که بعد از بررسی اولیه از میان یادداشت برداریهای دو تن از دوستان حاضر که یاداشتهای بهتری تشخیص داده شد؛ و همچنین صدای ضبط شده توسط موبایل یکی از دوستان ؛ خلاصه ای تنظیم گردید که بصورتی که ملاحظه نمودید تایپ و تنظیم و منتشر گردید .
البته این متن نیاز بویرایش در ابعاد مختلف دارد که حق صاحب گفتارست و خود اگر صلاح بدانند آنرا ویرایش خواهند کرد و منتشر اما اگر مطالعه شود یک نگاه کلی و مفیدی از تاریخ قطعا پیدا خواهید کرد که برای هر ایرانی با توجه بضیق وقتی که دارند قطعا این مباحث بسیار مفید و باارزش میباشد. سعی زیاد هم شد تا عینا از متن مباحث ارائه شده توسط آقای زارع این متن پیاده شود و خود بر آن نیافزائیم که نیفزودیم.(م.ک)

تاریخ ایران

مرتبط با این بحث :
تاریخ ایران (پیشدادیان و کیانیان) 01
تاریخ ایران (تمدن عیلامی ها) 02
تاریخ ایران (ماد ها) 03
تاریخ ایران (هخامنشیان) 04
تاریخ ایران (سلوکیان) 05
تاریخ ایران (اشکانیان) 06
تاریخ ایران (ساسانیان) 07
تاریخ ایران (ایران بعد از ساسانیان) 08
تاریخ ایران (پس از حمله اعراب) 09
تاریخ ایران (سلسله بنی عباس) 10
تاریخ ایران (حکومتهای متقارن) 11
تاریخ ایران (غزنویان) 12
تاریخ ایران (سلجوقیان و خوارزمشاهیان) 13
تاریخ ایران (ایلخانان مغول) 14
تاریخ ایران (سربداران و مرعشیان) 15
تاریخ ایران (آل کیا و آل مظفر و ...) 16
تاریخ ایران (تیموریان) 17
 تاریخ ایران (صفویان.قسمت اول) 18
تاریخ ایران (صفویان.بخش دوم) 19
تاریخ ایران (از افشاریه تا قاجار) 20
خلاصه ای از تاریـخ جنگهای ایـران (1)
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت سوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت دوم
تاریخ ایران از دورترین زمانها تاکنون . قسمت اول



https://telegram.me/zaresari





مطالب اخیر وبلاگ :

تاریخ ایران (ماد ها) 03
تاریخ ایران (تمدن عیلامی ها) 02
تاریخ ایران (پیشدادیان و کیانیان) 01
دعوی موجّه
ظهور, بعد از غربال و امتحاناتی سخت
راز و نشانه های سقوط حکومت ها
ارزش اولیاء در کلام اولیای خدا
زور و شلاق و تربیت !
سیاست تزویر دیگر جواب نمی دهد
زاهدا, گر درد دین داری دل آزاری مکن
فیض سبقت ,ماجرای حسنین (ع)
خاک خوشبوی کربلا ؛ مسلخ عشاق بی بدیل
پس نپندارم که اینها مردمانند، ای رسول
جز زیبایی نبود ...
مایه ننگ و افتخار
چاشنی آشتی , مژده به گنه کاران
حسن عیب
امام حسین (ع) در نظر چارلز دیکنز
فانی را چه به خودنمایی ؟!
این واقعه بالاتر از حجت است
حسین (ع) نیز خود چو باران است!
امام حسین (ع) در نظر موسی صدر
سفر عشق و آقا حسین بن علی
پیامبر (ص) فرمود این خطبه (غدیر ) را بگوش همه برسانیم!
نهی از ستایش و تمجید زمامداران و مسئولان در نظر مولا علی (ع)
حدیث ظلم از کلام امام جواد (ع)
تواضع, شرط تثبیت و تداوم نعمت
حرامیان در حال ازدیادند !
در و دیوارند آدمیان
حکمتی از مولا علی (ع) حکمت 359
سفرهای یاسینی (01)
همه چیز را نشاید گفت !
امیرالمومنین (ع) و قرآن کریم
دلخوانی و دلخونی ... !
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (16)
دلمشغولیهای اسحار و زیبایی
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (م تا ی)
از اندرزنامه آذرپاد مهراسپندان
ایرانی واقعی کیست ؟!
هفتاد و دو شرط فتوّت.فتوت نامه عطار
حکمت الهی خدشه ناپذیر است
پرهیز از دروغ گویی در فرهنگ ایران
امام موسی صدر و انسان پس از عید فطر
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (ف تا ل)
اهمیت و امتیاز شب زنده داری
ضرر فهمیدن!
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (ص تا غ)
هوالرزاق
مشاهیر و بزرگان فرهنگ و ادب ایران (خ تا ش)
تنـاســـخ



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.