حجیّت و نقش شأن نزول در تفسیر قرآن چگونه است؟
جواب:

علامه جوادی آملیبیاناتی كه در شأن و سبب نزول آیات قرآن كریم آمده است چند قسم است:
الف: بیاناتی كه به صورت تاریخ(١) است، نه روایتی از معصوم (علیه‌السلام)،
مانند این كه از ابن‌عباس نقل شود كه این آیه در چنین زمینه‌ای نازل شده است. این گونه شأن نزولها مانند اقوال مفسران تنها زمینه‌ساز برداشتهای تفسیری است و حجیّتی ندارد؛ البته اگر در موردی اطمینان حاصل شود، مانند آن كه از قول ابن‌عباس طمأنینه پدید آید خود آن وثوق و طمأنینه معتبر است، نه آن كه صرفِ تاریخ، اعتبار تعبّدی داشته باشد؛ بر خلاف حدیث معتبر كه حجّیت تعبدی دارد هر چند وثوق حاصل نشود.

ب: روایات فاقد سند صحیح و معتبر.
این گونه شأن نزولها گرچه بر اثر احتمال صدور آن از معصومین (علیهم‌السلام) با كلام بشری متفاوت است و باید تكریم شود، امّا از نصاب لازم در حجیّت خبر برخوردار نیست.

ج: شأن نزولهایی كه به صورت روایت نقل شده و دارای سند صحیح و معتبر است.
این گونه روایات در تبیین شأن و یا سبب نزول آیه حجیّت دارد، ولی همانگونه كه روایات تطبیقی شمول و گستره معنای آیه را محدود نمی‌كند، روایات شأن نزول نیز بیانگر مورد و مصداقی برای مفهوم كلی آیه است و هیچ‌گاه مورد یك عام یا مطلق، مخصِّص یا مقیِّد آن نیست و این گونه روایات گرچه مایه كاهش عموم یا اطلاق نیست، لیكن راهگشای خوبی برای مفسر است تا آیه را به گونه‌ای تفسیر كند كه با مورد خود هماهنگ و سازگار باشد.

تذكّر: شأن نزولهای ویژه، مانند آنچه در آیه تطهیر، مباهله، ولایت و... وارد شده، از بحث خارج است.

آیات قرآن كریم هرگز در محدوده سبب و شأن نزول خود محصور نمی‌شود و گرنه كتاب الهی، جهانی و جاودانه نخواهد بود:
" ولو أنّ الآیة إذا نزلت فى قوم ثم مات أولئك القوم ماتت الآیة لما بقى من القرآن شىء و لكن القرآن یجرى أوله علی آخره مادامت السماوات والأرض"(٢)،
بلكه به تعبیر حضرت امام باقر (علیه‌السلام) همان گونه كه مهر فروزان و ماه تابان همواره روز و شب را روشن می‌كند و اختصاص به دورانی خاص ندارد، قرآن كریم نیز چنین نیست كه هدایت و تدبّر آن برای دورانهای گذشته بوده، برای عصر حاضر و اعصار بعد بهره‌ای جز تلاوت نداشته باشد:
" یجرى كما یجرى الشمس والقمر... یكون علی الأموات كما یكون علی الأحیاء "(٣).
در این سخن بلند، از باب تشبیه معقول به محسوس جاودانگی قرآن كریم به هماره درخشان بودن دو اختر پر فروغ آفتاب و ماه تشبیه شده است.

حضرت امام صادق (علیه‌السلام) درباره مصونیت قرآن كریم از گزند كهنگی و آسیب فرسایش می‌فرماید:
" لأن الله تبارك وتعالی لم یجعله لزمان دون زمان ولا لناس دون ناس فهو فى كل زمان جدید وعند كل قوم غضّ إلی یوم القیامة".(٤)

تذكّر:
1 ـ همان گونه كه برخی روایات تطبیقی بیانگر مورد خاص و مصداق منحصر آیه است، برخی روایات شأن نزول نیز مبیّن انحصار است؛ مانند شأن نزول آیه ولایت (سوره مائده، آیه 55)، آیه مباهله (سوره آل‌عمران، آیه 61) و آیه تطهیر (سوره احزاب، آیه 33).
2 ـ چون روایات تطبیقِ انحصاری و نیز احادیث شأن نزولِ منحصر، راجع به شخصیت حقوقی اهل ولایت و مباهله و تطـهیر است، با ارتحال اشخاص حقیقی آن ذواتِ مقدّس، آیاتِ مزبور نخواهد مرد و از بین نخواهد رفت.

 ..........
١ ـ تاریخ با حدیث دو فرق اساسی دارد: یكی این‌كه متن حدیث سخن معصوم (علیه السلام) است و متن تاریخ سخن غیر معصوم و دیگر آن‌كه سند مطالب تاریخی، مانند سند حدیث‌r R‌مورد‌مداقّه و بررسی كارشناسانه دانشمندان رجال قرار نگرفته است.
٢ ـ تفسیر عیاشی، ج 1، ص 10. ٣ ـ بصائر الدرجات، ص 216. ٤ ـ بحار، ج 89، ص 15. مأخذ: (تسنیم، ج ١، ص ٢٣٢)
(منبع)




https://telegram.me/zaresari




- شأن نزول، فضای نزول و جوّ نزول
- سیر تكاملی در برزخ
- چرایی ضرورت تفسیر قرآن کریم
- آیا تفسیر قرآن ممكن است؟
- قرآن كریم به زبان فطرت انسانها
- قرآن جهانی و تفاوت زبان
- مراد از تفقه چیست؟
- مراد از قلب در قرآن كریم
- حمد, برترین سوره قرآن
- اسامی و سرّ سوره حمد
- سوره حمد مكی است !
- بسم الله الرحمن الرحیم آیه است
- آیا قرآن تحریف شده است؟!
- روشهاى تفسیرى اهل‌ بیت (ع)
- بیان مفسران در ایاك نعبد و ایاك نستعین
- شاید خدا ؟!
- المسكین رسول الله
- قرآن برای تمام بشریت
- آیا مخاطبان قرآن مردم اهل حجاز هستند؟!





مطالب دیگر:
... مباحث قرآنی رمضان (01)
... مباحث قرآنی رمضان (02)
... مباحث قرآنی رمضان (03)
... مباحث قرآنی رمضان (04)
... مباحث قرآنی رمضان (05)
... مباحث قرآنی رمضان (06)
... مباحث قرآنی رمضان (07)
... مباحث قرآنی رمضان (08)
... مباحث قرآنی رمضان (09)
... مباحث قرآنی رمضان (10)
... مباحث قرآنی رمضان (11)
... خیر در نیوشیدن است
... سوره مبارکه بینه
... دلیل تقدم سوره مبارکه حمد
... نظری به سوره مبارکه ناس





مطالب اخیر وبلاگ :
تفسیر سوره مائده 05 (200)
محصولات مناطق ایران بزبان نظم
طهارت باطن
حكمت طهارت با آب
ما در آثار صنع حیــرانیــم (5)
مومنین مشرک !
ما در آثار صنع حیــرانیــم (3)
اختلاف شیعه و سنی در وضو گرفتن
تفسیر سوره مائده 04 (199)
انتظار واقعی
توجه به دردمندان و گرسنگان
برای كشتن تو نیزه هم فراوان است
آثار انتظار فرج
انتظار فَرَج
مدعیان دروغین پیروی از امام زمان (ع)
سیاست به جای هدف
معضل لجوج
شهید صدر و مروت با دشمنان
(خطورات) از آنجور حرفا ...
بدگویان ...
عرفان در شاهنامه
تفسیر سوره مائده 03 (198)
بحرالمعارف همدانی جلد دو ( 19 )
بِسْمِ اللَهِ الرَحْمنِ الرَحِیمِ
تفسیر سوره مائده 02 (197)
چرایی ضرورت تفسیر قرآن کریم
یا ایهاالذین آمنوا ...
مقام حضرت ابوالفضل العباس (ع)
آیا تفسیر قرآن ممكن است؟
آقایم حسین بن علی (ع) است
شعرگونه ای پیکش مولا حسین جان
تفسیر سوره مائده 01 (196)
قرآن كریم به زبان فطرت انسانها
قرآن جهانی و تفاوت زبان
مردان الهی بدنبال قدرت نیستند
آداب سخن گفتن
بی ‌معنا شدن کلمه و سلامت جامعه
حرف‌های بزرگ،سخنان تند و ... هیچ!
پیامبر شریعت سمهه و سهله
بعثت یعنی کلام آخر خدای محمد(ص)
روستای تیلک و تحقق یک آرزو
لَن تنالوا البرَّ حتی تُنفِقوا مما تُحبّون
جامعه فرعونی و جامعه مهدوی
مراد از تفقه چیست؟
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (3)
علمای‌ دین‌ و نسخه‌ ی برابر اصل طاغوت‌
مراد از قلب در قرآن كریم
طلبه بی معرفت,خطرناکتر از همه
امام موسی صدر و کاری بیش از گریه
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (2)






توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.