تفاوت شأن نزول، فضای نزول و جوّ نزول قرآن چیست؟
جواب:

علامه جوادی آملیمفسران قرآن كریم عنایت و اهتمام ویژه‌ای به تبیین شأن و سبب نزول آیات قرآن نشان داده‌اند(١)، ولی "فضای نزول" كه مربوط به مجموع یك سوره است و "جوّ نزول" كه مربوط به مجموع قرآن كریم است مورد عنایت و توجه مفسران واقع نشده و در تفاسیر موجود مطرح نشده است.

فرق شأن نزول با فضا و جوّ نزول در این است كه "شأن نزول" یا "سبب نزول" حوادثی است كه در عصر پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در محدوده حجاز یا خارج از آن رخ داده و همچنین مناسبتها و عواملی است كه زمینه ساز(٢) نزول یك یا چند آیه از آیات قرآن كریم بوده است.
اما "فضای نزول" كه مربوط به مجموع یك سوره است بررسی اوضاع عمومی، اوصاف مردمی، رخدادها و شرایط ویژه‌ای است كه در مدت نزول یك سوره در حجاز و خارج آن وجود داشته است.

هر یك از سوره‌های قرآن كریم فصل جدیدی بود كه با نزول آیه كریمه "بسم الله الرّحمن الرّحیم" گشوده می‌شد و با نزول بسم اللهِ سوره بعد، پایان می‌پذیرفت.

سوره‌های قرآن كریم برخی به طور دفعی نازل شده است؛ مانند سوره‌های حمد، انعام و نصر و برخی به تدریج و در طی چند ماه یا چند سال نازل شده است و در طی مدت نزول یك سوره در محدوده زندگی مسلمانان و جهان خارج حوادثی رخ داده و شرایطی خاص حاكم بوده است.
كشف و پرده‌ برداری از این رخدادها و شرایط و تبیین آن در آغاز هر یك از سوره‌ها، ترسیم فضای نزول آن سوره خواهد بود.
 
اما "جوّ نزول" مربوط به سراسر قرآن كریم است و مراد از آن بستر مناسب زمانی و مكانی نزول سراسر قرآن است.
قرآن كریم در طیّ 23 سال بر قلب مطهر و گرامی پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شد. حوادثی كه در طی سالیان نزول قرآن در حوزه اسلامی و یا خارج از قلمرو زندگی مسلمانان و حكومت اسلامی پدید آمد و شرایط و افكاری كه بر آن حاكم بود و یا رخدادهایی كه بر اثر نزول آیات قرآن كریم در جهان آن روز پدید آمد، "جوّ نزول قرآن" است.

سه عنوان یاد شده (شأن، فضا و جوّ نزول) افزون بر این تفاوت كه اولی مخصوص یك یا چند آیه است، دومی مربوط به یك سوره و سومی مربوط به همه قرآن، تفاوت دیگری نیز دارد كه شأن نزول تنها ناظر به تأثیر یك‌جانبه رخدادهای خاص، بر نزول آیه یا آیات است، ولی در فضای نزول سوره و همچنین جوّ نزول قرآن سخن از تعامل و تعاطی (تأثیر دوجانبه) فضای بیرونی با نزول سوره یا جوّ جهانی با نزول مجموع قرآن است؛ بدین معنا كه هم فضا و جوّ موجود مقتضی نزول سوره و كل قرآن بود و هم نزول سوره و تنزل مجموع قرآن فضا و جوّ را دگرگون می‌ساخت.

 
..........
١ ـ احادیث مربوط به شأن و سبب نزول در كتب اهل سنت به چندین‌هزار و در كتب شیعه به چند‌صد می‌رسد. ر.‌ك شیعه در اسلام، ص‌103. ٢ ـ بنابراین، صرف تقارن تاریخی یك پدیده با نزول آیه موجب نمی شود كه آن پدیده، شأن نزول آیه مزبور باشد. مأخذ: (تسنیم، ج ١، ص ٢٣٥)
(منبع)



https://telegram.me/zaresari




- سیر تكاملی در برزخ
- چرایی ضرورت تفسیر قرآن کریم
- آیا تفسیر قرآن ممكن است؟
- قرآن كریم به زبان فطرت انسانها
- قرآن جهانی و تفاوت زبان
- مراد از تفقه چیست؟
- مراد از قلب در قرآن كریم
- حمد, برترین سوره قرآن
- اسامی و سرّ سوره حمد
- سوره حمد مكی است !
- بسم الله الرحمن الرحیم آیه است
- آیا قرآن تحریف شده است؟!
- روشهاى تفسیرى اهل‌ بیت (ع)
- بیان مفسران در ایاك نعبد و ایاك نستعین
- شاید خدا ؟!
- المسكین رسول الله
- قرآن برای تمام بشریت
- آیا مخاطبان قرآن مردم اهل حجاز هستند؟!





مطالب دیگر:
... مباحث قرآنی رمضان (01)
... مباحث قرآنی رمضان (02)
... مباحث قرآنی رمضان (03)
... مباحث قرآنی رمضان (04)
... مباحث قرآنی رمضان (05)
... مباحث قرآنی رمضان (06)
... مباحث قرآنی رمضان (07)
... مباحث قرآنی رمضان (08)
... مباحث قرآنی رمضان (09)
... مباحث قرآنی رمضان (10)
... مباحث قرآنی رمضان (11)
... خیر در نیوشیدن است
... سوره مبارکه بینه
... دلیل تقدم سوره مبارکه حمد
... نظری به سوره مبارکه ناس





مطالب اخیر وبلاگ :
تفسیر سوره مائده 05 (200)
محصولات مناطق ایران بزبان نظم
طهارت باطن
حكمت طهارت با آب
ما در آثار صنع حیــرانیــم (5)
مومنین مشرک !
ما در آثار صنع حیــرانیــم (3)
اختلاف شیعه و سنی در وضو گرفتن
تفسیر سوره مائده 04 (199)
انتظار واقعی
توجه به دردمندان و گرسنگان
برای كشتن تو نیزه هم فراوان است
آثار انتظار فرج
انتظار فَرَج
مدعیان دروغین پیروی از امام زمان (ع)
سیاست به جای هدف
معضل لجوج
شهید صدر و مروت با دشمنان
(خطورات) از آنجور حرفا ...
بدگویان ...
عرفان در شاهنامه
تفسیر سوره مائده 03 (198)
بحرالمعارف همدانی جلد دو ( 19 )
بِسْمِ اللَهِ الرَحْمنِ الرَحِیمِ
تفسیر سوره مائده 02 (197)
چرایی ضرورت تفسیر قرآن کریم
یا ایهاالذین آمنوا ...
مقام حضرت ابوالفضل العباس (ع)
آیا تفسیر قرآن ممكن است؟
آقایم حسین بن علی (ع) است
شعرگونه ای پیکش مولا حسین جان
تفسیر سوره مائده 01 (196)
قرآن كریم به زبان فطرت انسانها
قرآن جهانی و تفاوت زبان
مردان الهی بدنبال قدرت نیستند
آداب سخن گفتن
بی ‌معنا شدن کلمه و سلامت جامعه
حرف‌های بزرگ،سخنان تند و ... هیچ!
پیامبر شریعت سمهه و سهله
بعثت یعنی کلام آخر خدای محمد(ص)
روستای تیلک و تحقق یک آرزو
لَن تنالوا البرَّ حتی تُنفِقوا مما تُحبّون
جامعه فرعونی و جامعه مهدوی
مراد از تفقه چیست؟
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (3)
علمای‌ دین‌ و نسخه‌ ی برابر اصل طاغوت‌
مراد از قلب در قرآن كریم
طلبه بی معرفت,خطرناکتر از همه
امام موسی صدر و کاری بیش از گریه
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (2)



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.