بدان که شرف آدمی به نطق است و هرکه در نطق ادب رعایت نكند از این شرف بی بهره باشد؛ برای آن که نطق به صواب باید و الا خاموشی به از آن بود. چنان که شیخ فرموده.

آداب سخن گفتن

بهایم خموش اند و گویا بشر
زبان بسته بهتر که گویا به شرّ


و خدای تعالی در آداب سخن گفتن می فرماید :
« لا ترفعوا اصواتكم فوق صوت النّبی »
و در سخن گفتن چندین ادب است که شیخ و غالب را رعایت باید کرد؛ و چندین ادب دیگراست که نازلان را نگاه باید داشت.

اگر پرسند که ادب (شیخ و) غالبان در سخن گفتن چند است؟
بگوی شش :
اول) آن که سخن فراخور حال هرکس گوید چنانچه فرموده اند
... با هرکس سخن گوی بر قدر عقل و فهم او.

بیت :

با یار نو از غم کهن باید گفت
با او به زبان او سخن باید گفت


دویم) آن که به لطف سخن گوید نه به عنف (درشتی و بی ادبی).
سیّم) آن که در وقت سخن گفتن خندان و شكفته باشد نه ترش روی و گرفته.
چهارم) چندان سخن گوید به مستمعان  که به ملال خاطر ایشان نه انجامد.
پنجم) سخنی گوید که منفعت دنیا و آخرت ایشان در آن باشد.
ششم) تا سخنی تمام عیار نباشد بر زبان نراند که سخن بزرگان به مثابة تخم است و اگر تخم فاسد و بی مغز باشد در هر زمین که افتد نروید، و از او منفعتی به حاصل نرسد.

اگر پرسند که ادب نازلان (خردان و کوچکترها) در سخن گفتن چند است؟
بگوی هشت:
اول) آن که تا از وی سخن نپرسند نگویند.
دویم) در وقت سخن گفتن آواز بلند نكند.
سیّم) به چپ و راست ننگرد.
چهارم) سخن غرض آمیز و کنایت نگوید.
پنجم) در روی شنونده نجهد و سخن سخت نگوید.
ششم) تا فكر نكند سخن نگوید تا پشیمان نشود.
هفتم) در میان سخن مردم سخن درنیارد و سخن گوینده را منقطع نگرداند.
هشتم) بسیار نگوید که بسیار گفتن نشانة اندك عقلی است
چنانچه شیخ گنجه نشین فرماید :

کم گوی و گزیده گوی چون دُر
تا ز اندك تو جهان شود پر

لاف از سخن چو در توان زد
آن خشت بود که پر توان زد

آب ار چه بسی زلال خیزد
از خوردن پر ملال خیزد


اگر پرسند که به چه زبان سخن می گویی؟
بگوی به زبان صدق.

اگر پرسند که سخن به کدام گوش می شنوی؟ 
بگوی به گوش قبول.

اگر پرسند که سخن از تو است یا تو از سخنی؟
بگوی من از سخنم که به کلمة آن پدید شده ام و سخن از من است که میوة درخت انسانی سخن است.

اگر پرسند که سخن تمام کدام است؟
بگوی آن که موافق سخن خدا و رسول باشد.

اگر پرسند که سخن ناقص کدام است؟
بگوی آن که موافق قرآن و حدیث نباشد.

اگر پرسند که سخن نیك کدام است؟
بگوی آن که از آن نفعی به کسی رسد.

اگر پرسند که سخن بد کدام است؟
بگوی آن که از آن ضرری به کسی عاید شود.

« حسین واعظ کاشفی سبزواری »


گل

مطالب مرتبط :


مودبانه سخن بگوی
فضیلت سخن حق نزد جائر
طوطی ذاکر و شیرین سخن
قیافه ها سخن میگویند.
سخن بزرگ و بزرگان سخن
حرف‌های بزرگ،سخنان تند و ... هیچ!
بی ‌معنا شدن کلمه و سلامت جامعه
خیر در نیوشیدن است







مطالب اخیر وبلاگ :
بی ‌معنا شدن کلمه و سلامت جامعه
حرف‌های بزرگ،سخنان تند و ... هیچ!
پیامبر شریعت سمهه و سهله
بعثت یعنی کلام آخر خدای محمد(ص)
روستای تیلک و تحقق یک آرزو
لَن تنالوا البرَّ حتی تُنفِقوا مما تُحبّون
جامعه فرعونی و جامعه مهدوی
مراد از تفقه چیست؟
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (3)
علمای‌ دین‌ و نسخه‌ ی برابر اصل طاغوت‌
مراد از قلب در قرآن كریم
طلبه بی معرفت,خطرناکتر از همه
امام موسی صدر و کاری بیش از گریه
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (2)
حمد, برترین سوره قرآن
سید حسن نصرالله حذف شدنی نیست
جدال سعدی با مدعی
حکایات سعدی در تأثیر تربیت (1)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (195)
اسامی و سرّ سوره حمد
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (194)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (193)
كلمات كه دلالان آلوده این بازارند
نظری به سوره قدر (قسمت اول)
نظری به سوره قدر (قسمت دوم)
نگاه و نظر
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (192)
سوره حمد مكی است !
نیایش (گفتگوی شبانی با حضرت دوست) شبانه
تفسیر آیاتى از قرآن کریم
غیبت , جنایت منافق است
بسم الله الرحمن الرحیم آیه است
تفسیر لن تنالوا البر از قرآن کریم
کشکول عارفان
ایمان بوقت معاینه مرگ بكار نیاید !
وجوه كلام الهی در قرآن کریم
شریعت و طریقت و حقیقت
فضائل نوح نبی در قرآن کریم
همنشینى با اهالی گورستان
پزشک معنوی
موسیقی ای عاشقان از سامی یوسف+دانلود
آیا قرآن تحریف شده است؟!
نماز یا بهشت ؟!
بانو زینب کبری (س)
عید یادآورى مرگ هندیان
آیا مخاطبان قرآن مردم اهل حجاز هستند؟!
قرآن برای تمام بشریت
بهترین فرمانروا از نظر مولا علی (ع) کیست؟!
مولا علی (ع) و شیعیانش و حوادث آخرالزمان
جوانمردی با مولا علی تمام است !




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.