سوره حمد مكی یا مدنی است؟
علامه جوادی آملیجواب:
مكّی یا مدنی بودن سوره مباركه حمد، مورد اختلاف است؛ بیشتر مفسران برآنند كه در مكّه نازل شده است (١).
برخی نیز آن را مدنی می‌دانند (٢) و بعضی نیز قائلند كه خدای سبحان برای تشریف این سوره و تاكید بر اهمیّت آن، دوبار (یك بار در مكّه و بار دیگر در مدینه) آن را فرو فرستاده است.(٣)

اختلاف درباره مكّی یا مدنی بودن سوره حمد ثمره تفسیری ندارد؛ زیرا مشتمل بر آیه‌ای نیست كه معنایش به اختلاف نزول، مختلف و متفاوت شود، لیكن برای مكّی بودن آن، دلایل چندی بیان داشته‌اند:

1 ـ خدای سبحان در سوره مباركه حِجْر به پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: "ولقد اتیناك سبعاً من المثانی والقران العظیم"(٤).

با توجه به این كه سوره مباركه حجر از سوره‌های مكّی است و مراد از "سبعاً من المثانی" در آن، به شهادت روایات معصومین (علیهم‌السلام) سوره حمد است(٥) و از طرفی اعطای "السبع المثانی" به پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) با لفظ ماضی " اتیناك" بیان شده است، پس سوره حمد نیز مكّی است و قبل از سوره حِجْر نازل شده است.

2 ـ در روایات فریقین آمده است كه قِوام نماز به سوره مباركه فاتحة الكتاب است: " لا صلاة إلاّ بفاتحة الكتاب"(٦) و نماز، پیش از هجرت در مكّه تشریع شده است.
استاد علّامه طباطبایی (قدس‌سرّه) می‌فرماید: گرچه نماز با هیئت و ویژگیهای كنونی آن در شب معراج تشریع شد، امّا از آیات فراوانی در سوره‌های مكّی از جمله آیه كریمه " ارایت الذی ینهی * عبداً إذا صلّی" (٧) بر می‌آید كه در اوایل بعثت نیز اصل نماز، دست كم به صورت سجده و تلاوت بخشی از قرآن، تشریع شده بود.(٨)

3 ـ در بـرخی از تفاسیر اهل‌سنت برای اثبات مكی بودن سوره مباركه حمد به روایاتی از حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، استناد شده است؛ مانند: " نزلت فاتحة الكتاب بمكة من كنز تحت العرش"(٩).

در جوامع روایی شیعی نیز حدیثی به این صورت از آن حضرت (علیه‌السلام) نقل شده است: " فاوّل ما نزل علیه بمكة فاتحة الكتاب..." (١٠).
همچنین حضرت امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرماید: " فأوّل ما نزل علی رسول الله بمكة بعد أن نُبّی الحمد".(١١)

 
١ ـ درّ‌المنثور، ج1، ص10.
٢ ـ مجمع البیان، ج1، ص17.
٣ ـ كشاف، ج1، ص1؛ الكاشف، ج1، ص31.
٤ ـ سوره حجر، آیه 87.
٥ ـ بحار، ج89، ص235؛ تفسیر برهان، ج1، ص41؛ صحیح مسلم، ج2، ص9؛ مستدرك حاكم، ج1، ص238.
٦ ـ عوالى اللئالى، ج1، ص196.
٧ ـ سوره علق، آیات 9 ـ 10.
٨ ـ المیزان، ج20، ص 325.
٩ ـ درّ‌المنثور، ج1، ص10؛ الإتقان، ج1، ص12.
١٠ ـ مجمع البیان، ج10، ص405.
١١ ـ بحار، ج82، ص52. مأخذ: (تسنیم، ج ١، ص ٢٦٦)

(منبع)



https://telegram.me/zaresari




- بسم الله الرحمن الرحیم آیه است
- آیا قرآن تحریف شده است؟!
- روشهاى تفسیرى اهل‌ بیت (ع)
- بیان مفسران در ایاك نعبد و ایاك نستعین
- شاید خدا ؟!
- المسكین رسول الله
- قرآن برای تمام بشریت
- آیا مخاطبان قرآن مردم اهل حجاز هستند؟!





مطالب دیگر:
... مباحث قرآنی رمضان (01)
... مباحث قرآنی رمضان (02)
... مباحث قرآنی رمضان (03)
... مباحث قرآنی رمضان (04)
... مباحث قرآنی رمضان (05)
... مباحث قرآنی رمضان (06)
... مباحث قرآنی رمضان (07)
... مباحث قرآنی رمضان (08)
... مباحث قرآنی رمضان (09)
... مباحث قرآنی رمضان (10)
... مباحث قرآنی رمضان (11)
... خیر در نیوشیدن است
... سوره مبارکه بینه
... دلیل تقدم سوره مبارکه حمد
... نظری به سوره مبارکه ناس




مطالب اخیر وبلاگ :
بسم الله الرحمن الرحیم آیه است
تفسیر لن تنالوا البر از قرآن کریم
کشکول عارفان
ایمان بوقت معاینه مرگ بكار نیاید !
وجوه كلام الهی در قرآن کریم
شریعت و طریقت و حقیقت
فضائل نوح نبی در قرآن کریم
همنشینى با اهالی گورستان
پزشک معنوی
موسیقی ای عاشقان از سامی یوسف+دانلود
آیا قرآن تحریف شده است؟!
نماز یا بهشت ؟!
بانو زینب کبری (س)
عید یادآورى مرگ هندیان
آیا مخاطبان قرآن مردم اهل حجاز هستند؟!
قرآن برای تمام بشریت
بهترین فرمانروا از نظر مولا علی (ع) کیست؟!
مولا علی (ع) و شیعیانش و حوادث آخرالزمان
جوانمردی با مولا علی تمام است !
حکایتی از گلستان سعدی,هنرآموزی
بهشت و دوزخ معاذ بن جبل
حکایتی از گلستان سعدی,جور استاد
روشهاى تفسیرى اهل‌ بیت (ع)
حکایتی از گلستان سعدی,تربیت آقازادگان
بیان مفسران در ایاك نعبد و ایاك نستعین
ظلم و ستم در کتب آسمانی
حکمتهایی از کلام بزرگان از کشکول شیخ بهائی
دوستی و ارزش دوست
سخنان بزرگمهر حکیم
عشق در نظر بزرگان
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (191)
خداوند با ظلم و ظالم چه میکند ؟!
سابقه چادر در ایران
شاید خدا ؟!
مهلت به تنگدست موجب اجابت دعا
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (190)
فراست مومن و امیر مومنان (ع)
المسكین رسول الله
خوشا بحال زدایندگان غم و غصه
اختلاف بین شیعیان در عصر ظهور !
رضای خدا یا رضایت خلق
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (189)
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (188)
باز تعریف مبناها و چند نکته دیگر
سودای سربالا (و چند نکته دیگر)
زشتی سیاست بی اخلاق
چهره مبین درون آدمها
که برون در چه کردی، که درون خانه آیی؟
چاپلوسان از جاسوسان مخربترند !
تفسیر سوره نساء.كشف الأسرار و عُدة الأبرار (187)




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.