النوبة الاولى
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ﴿183﴾
اى كسانى كه ایمان آورده ‏اید روزه بر شما مقرر شده است همان گونه كه بر كسانى كه پیش از شما [بودند] مقرر شده بود باشد كه پرهیزگارى كنید (بقره /183)
الهی
قوله تعالى:
یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا اى ایشان كه بگرویدند
كُتِبَ عَلَیْكُمُ نبشته آمد بر شما
الصِیامُ روزه داشتن
كَما كُتِبَ همچنانك نبشته آمده بود
عَلَى الَذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ برایشان كه پیش از شما بودند
لَعَلَكُمْ تَتَقُونَ تا مگر شما باز پرهیزیده آئید.

أَیَاماً مَعْدُوداتٍ روزى چند شمرده،
فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِیضاً هر كس كه از شما بیمار بود
أَوْ عَلى سَفَرٍ یا در سفرى
فَعِدَةٌ مِنْ أَیَامٍ أُخَرَ هام شمار آن در روزگارى دیگر روزه باز دارد،
وَ عَلَى الَذِینَ یُطِیقُونَهُ و بریشانست كه توانند كه روزه دارند و خواهند كه ندارند
فِدْیَةٌ بازخریدن آن
طَعامُ مِسْكِینٍ بطعام دادن درویشى هر روز را
مدّى فَمَنْ تَطَوَعَ خَیْراً هر كه بر مدّ بیفزاید بطوع دل،
فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ آن وى را به است
وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَكُمْ و اگر روزه دارید شما را خود به
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ اگر دانید

شَهْرُ رَمَضانَ ماه رمضان
الَذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ آن ماه كه قرآن در آن فرو فرستادند
هُدىً لِلنَاسِ راه نمونى مردمان را
وَ بَیِناتٍ و نشانها نمودن ایشان را
مِنَ الْهُدى از راه نمونى حق،
وَ الْفُرْقانِ و جداى نمودن میان حق و باطل
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَهْرَ هر كه حاضر و مقیم بود از شما در ماه رمضان،
فَلْیَصُمْهُ گوى روزه دارد،
وَ مَنْ كانَ مَرِیضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ و هر كه بیمار بود یا در سفرى
فَعِدَةٌ مِنْ أَیَامٍ أُخَرَ گوى میخور و هام شمار آن در روزگارى دیگر روزه باز دار
یُرِیدُ اللَهُ بِكُمُ الْیُسْرَ اللَه بشما آسانى میخواهد
وَ لا یُرِیدُ بِكُمُ الْعُسْرَ و دشوارى نمیخواهد،
وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَةَ و فرمود تا شمار تمام كنید
وَ لِتُكَبِرُوا اللَهَ و خداوند خویش را به بزرگى بستائید
عَلى ما هَداكُمْ بآنكه شما را راه نمود
وَ لَعَلَكُمْ تَشْكُرُونَ و مگر تا از وى آزادى كنید.



النوبة الثانیة
قوله تعالى: یا أَیُهَا الَذِینَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِیامُ الآیة... معنى صیام در شریعت باز ایستادنست از طعام و شراب و شهوت راندن با نیت، و در لغت عرب از هر چیز باز ایستادن است، چنانك كسى از گفتن باز ایستد گویند صام عن الكلام و ذلك فى قوله تعالى إِنِی نَذَرْتُ لِلرَحْمنِ صَوْماً و كسى كه از نیكى و برّ باز ایستد گویند صام عن المعروف و چهار پاى كه از علف و حركت باز ایستد گویند صامت الدّابة.

كَما كُتِبَ عَلَى الَذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ سخنى مجمل است، دو وجه احتمال كند:
یكى آنست كه بر پیشینیان همین ماه رمضان بقدر و وقت و عدد و روزگار واجب كرده بودند، اما فرق آنست كه اندر شرع ایشان روا نبودى اندر شبهاى ماه روزه جز یك بار باول شب طعام خوردن و شراب و باز اندرین شرع مقدس رب العالمین تیسیر ارزانى داشت، و همه شب شراب و طعام و تمتّع مباح كرد. ازینجا گفت مصطفى (ع) " فضل ما بین صیامنا و صیام اهل الكتاب اكلة السحر"

و دیگر وجه آنك اصل روزه و حدود كیفیت آن واجب كرده بودند اما نه بوقت ماه رمضان، و نه عدد سى روز.

اگر وجه اول گوئیم آنست كه حسن بصرى و سدى و جماعتى گفتند كه بر ترسایان پیشینیان ماه رمضان واجب كردند، و بودى كه رمضان بتابستان گرم بودى یا بزمستان سرد، ایشان تغییر كردند و بافصل ربیع گردانیدند، و كفّارت آن تغییر را ده روز در افزودند، و بعد از آن پادشاه ایشان ده روز دیگر در افزود عارضى را كه رسیده بود او را، تا به پنجاه روز قرار گرفت.
شعبى گفت اگر همه سال روزه دارم به روز شك ندارم كه این سنت ترسایان است، كه ماه رمضان بریشان واجب كردند و ایشان باول ماه یك روز در افزودند، و بآخر یك روز، یعنى كه احتیاط میكنیم تا هیچ روز فوت نشود، پس هر قرنى كه آمدند پیش روان خود را متابعت كردند، و باول ماه یك روز مى افزودند، و بآخر یك روز تا به پنجاه روز قرار گرفت اینست كه خداى گفت: كَما كُتِبَ عَلَى الَذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ و مصطفى (ع) ازینجا گفته كه بر ماه رمضان پیشى مكنید بروزه داشتن یك روز یا دو روز، روزه دارید چون ماه بینید، و روزه گشائید چون ماه به بینید، اگر ماه پوشیده باشد شعبان سى روز بشمرید پس روزه گیرید اكنون بحكم این خبر نشاید روز شك روزه داشتن به نیت روزه ماه رمضان، كه این خود درست نیاید اصلا، و همچنین نشاید به نیت فریضه قضایا نذر یا كفارت روزه داشتن درین روز، كه كراهیت است، اما اگر به نیت تطوّع روزه دارد، اگر پیش از آن رجب و شعبان روزه داشته است، یا وى را عادتى مستمر بوده، بر وفق آن عادت رواست و اگر عادتى نبوده و در اول شعبان روزه نداشته، پس البته روا نیست و معصیت است، لما روى عن عمار بن یاسر (رض) انه قال من صام الیوم الذى یشك فیه فقد عصى ابا القاسم صلّى اللَه علیه و آله وسلّم "

امّا وجه دوم كه احتمال میكند آنست كه اصل روزه داشتن و حدود آن بشناختن بر شما نبشتند، چنانك بر پیشینیان نبشتند، و بر پیشینیان روزه روز عاشورا و ایام البیض واجب بود{!؟!}. و اول كسى كه روزه داشت آدم بود،
قال على بن ابى طالب علیه السّلام لمّا اهبط آدم (ع) من الجنة الى الارض، احرقته الشمس فاسودّ جسده، فاتاه جبرئیل فقال یا آدم أ تحبّ ان یبیض جسدك؟ قال نعم قال فصم من الشهر ثلاثة ایام ثلاثة عشر و اربعة عشر و خمسة عشر، فصام آدم اول یوم، فابیض ثلث جسده، و صام الیوم الثانى فابیض ثلثا جسده، و صام الیوم الثالث فابیض جسده كله، فسمیّت ایام البیض

.......  آن گه روزه ماه رمضان واجب كردند باین آیت كه گفت: كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِیامُ الى قوله أَیَاماً مَعْدُوداتٍ، و هر چند كه این مجمل بود آیت دیگر مفسّر كرد گفت: شَهْرُ رَمَضانَ الَذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ الى قوله فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَهْرَ فَلْیَصُمْهُ آنكه بفرمود. تا جمله این ماه روزه دارند آنجا كه گفت وَ لِتُكْمِلُوا الْعِدَةَ و مصطفى (ع) بیان كرد و در شرح بیفزود گفت: صوموا الرؤیته و أفطروا الرؤیته فان غم علیكم الهلال فعدوا ثلثین.
معنى دیگر گفته اند كَما كُتِبَ عَلَى الَذِینَ مِنْ قَبْلِكُمْ میگوید روزه بر شما چنان نبشتند كه بر جهودان و ترسایان و بر اهل ملتها، كه شبهاى روزه چون بخفتندید بر ایشان طعام و شراب و مباشرت اهل حرام بودى. میگوید بر شما هم چنان حرام است بعد از نماز خفتن و خواب و این در ابتداء اسلام بود، پس منسوخ شد بآن آیت كه أُحِلَ لَكُمْ لَیْلَةَ الصِیامِ... الآیة.

آن گه گفت: لَعَلَكُمْ تَتَقُونَ روزه بدان فرمود تا به پرهیزید از طعام و شراب و مباشرت در حال روزه داشتن، و این تنبیهى عظیم است خلق را كه چون روزه دار را بحكم روزه از ملك مباح و شهوت راندن حلال مى باز دارند از ملك دیگران و حرامها اولى تر كه باز ایستند، و از شهوت راندن بآن معنى باز داشتند تا مسالك شیطان در باطن روزه دار بسته شود، و راه بوى فرو گیرد تا وسوسه نكند، و الیه الاشارة بقول النبى صلّى اللَه علیه و آله و سلم " ان الشیطان لیجرى من ابن آدم مجرى الدم فضیقوا مجاریه بالجوع الصّوم جنّة "  و قال صلى اللَه علیه و آله و سلّم أَیَاماً مَعْدُوداتٍ اى كتب علیكم الصیام فى أَیَامٍ مَعْدُوداتٍ روزه بر شما نبشتند روزى چند شمرده، سى روز یا بیست و نه روز، و این معدودات صیغتى است تقلیل را، عرب چیزى كه در ذكر اندك فرا نمایند گویند معدوده، و در قرآن دَراهِمَ مَعْدُودَةٍ و أَیَاماً مَعْدُودَةً بر اینطریق است. ارباب معانى گویند: أَیَاماً مَعْدُوداتٍ تخفیفى است كه فرا پى تكلیف داشت، چون بندگان را بر روزه تكلیف كرد و این بار حكم بریشان نهاد، ایاما معدودات بگفت تا بر بنده آن تكلیف گران نیاید، و نظیره قوله تعالى وَ جاهِدُوا فِی اللَهِ حَقَ جِهادِهِ ثم قال بعده: وَ ما جَعَلَ عَلَیْكُمْ فِی الدِینِ مِنْ حَرَجٍ.

فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِیضاً هر كه از شما بیمار بود و طاقت روزه ندارد یا در سفرى باشد و روزه بگشاید در آن سفر بر وى است كه هام شمار آن در روزگارى دیگر روزه باز دارد، اگر پیوسته خواهد و اگر گسسته هر دو رواست.

وجوه و نظایر مرض در قرآن چهار است:
یكى بمعنى شك چنانك در اول سورة البقرة گفت فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ اى شك و در سورة التوبة وَ أَمَا الَذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ اى شك، و در سورة محمد صلّى اللَه علیه و آله و سلم رَأَیْتَ الَذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ اى شكّ.

وجه دوم مرض بمعنى فجور است چنانك در سورة الاحزاب بدو جایگه گفت: فَیَطْمَعَ الَذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ لَئِنْ لَمْ یَنْتَهِ الْمُنافِقُونَ وَالَذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ اى فجور

وجه سیم مرض بمعنى جراحت است چنانك در سورة النساء و در سورة المائدة گفت: وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى اى جرحى،

وجه چهارم مرض بیمارى است بعینه، چنانك، درین آیت گفت فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِیضاً و در آن آیت دیگر وَ مَنْ كانَ مَرِیضاً اى من جمیع الاوجاع، در سورة النور و در سورة الفتح گفت وَ لا عَلَى الْمَرِیضِ حَرَجٌ و در سورة التوبة لَیْسَ عَلَى الضُعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى یعنى من كان فى شی ء من مرض.

وَ عَلَى الَذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ قراءة مدنى و ابن ذكوان از شامى مضاف است فدیة طعام و قراءة هشام از شامى و نافع با جمع مساكین باقى فِدْیَةٌ طَعامُ مِسْكِینٍ میگوید و ایشان كه روزه توانند كه دارند و خواهند كه ندارند هر روز درویشى را فدیه دهند از طعام باز خریدن را، و این در ابتداء اسلام بود كه هر كس درین مخیر بود، اگر خواستى روزه داشتى، و اگر نه بگشادى و هر روز را مدّى بدرویشى دادى.

آن گه گفت: فَمَنْ تَطَوَعَ خَیْراً اگر كسى بطوع خویش برین مدّ بیفزاید نیكوست و پسندیده، و اگر روزه دارد خود بهتر و نیكوتر، و این حكم پیش از آن بود كه آیت منسوخ شد، پس چون فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَهْرَ فَلْیَصُمْهُ فرو آمد این حكم منسوخ گشت، و تخییر برخاست، و بر ایشان كه روزه توانند و مقیم باشند واجب گشت، و ثابت، و مسافر را و بیمار را رخصت افطار بماند، و پیر ناتوان بى طاقت را افطار و فدیه این یك قول است.

و قول دیگر وَ عَلَى الَذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ. خاصه پیرانرا آمد، مردان و زنان را كه طاقت روزه میداشتند به تكلف و دشخوارى، اللَه تعالى ایشان را رخصت داد بافطار و فدیه فرمود، آن گه منسوخ شد این حكم بدو سخن:
یكى این كلمت كه وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَكُمْ،
و دیگر فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَهْرَ فَلْیَصُمْهُ،
و سدیگر قول آنست كه این آیت جمله محكم است، و هیچیز از آن منسوخ نه بر تقدیر و على الذین كانوا یطیقونه فى حال شبابهم و قوتهم ثم عجزوا عن الصوم فدیة طعام مسكین میگوید بر ایشان كه روزه مى توانستند داشت و میداشتند پس عاجز شدند و قوت شان ساقط گشت فدیه است از طعام دادن بدرویشى، پس اگر برین بیفزاید و بیش از یك درویش طعام دهد، یا بیش از یك مدّ آن به است، و اگر جمع كند میان روزه و فدیه آن بهتر و نیكوتر، و اگر یكى كند پس روزه اولى تر.
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ اگر میدانید و مى دریابید.

ادامه دارد >>>


توضیح :   بلطف و عنایت الهی ما بترتیب تفسیر « كشف الأسرار و عُدة الأبرار مشهور به تفسیر خواجه عبدالله انصاری . ابوالفضل رشید الدین میبدی » را که تفسیری خاص و ذوقی است برای مخاطبین محترم خویش در این تارنما قرار داده و با همدیگر مرور کرده و ان شاء الله .... کل این توضیح را در پستهای اولیه - شماره های قبلی - بخوانید  . ( محمود زارع )


مطالب مرتبط :
... مباحث قرآنی رمضان (01)
... مباحث قرآنی رمضان (02)
... مباحث قرآنی رمضان (03)
... مباحث قرآنی رمضان (04)
... مباحث قرآنی رمضان (05)
... مباحث قرآنی رمضان (06)
... مباحث قرآنی رمضان (07)
... مباحث قرآنی رمضان (08)
... مباحث قرآنی رمضان (09)
... مباحث قرآنی رمضان (10)
... مباحث قرآنی رمضان (11)

كشف الأسرار و عُدة الأبرار (042)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (043)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (044)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (045)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (046)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (047)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (048)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (049)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (050)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (051)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (052)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (053)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (054)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (055)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (056)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (057)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (058)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (059)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (060)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (061)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (062)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (063)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (064)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (065)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (066)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (067)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (068)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (069)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (070)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (071)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (072)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (073)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (074)







مطالب اخیر وبلاگ:
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (067)
قصاص دوستی جان است !
شریف ترین از نظر امام حسین (ع)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (066)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (065)
ولی این بار می باید !
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (064)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (063)
وقایع زمان ظهور(آتش در حجاز)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (062)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (061)
پیامبرتان اینگونه بود
سخنان سیدحسن نصرالله درباره امام زمان(عج) + دانلود صوت
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (060)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (059)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (058)
روایت مولا علی(ع) از زمان ظهور
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (057)
قبله های خلق !
یاران امام زمان اهل کجا هستند؟!
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (056)
سید حسن نصرالله و یمن
به یمن یمَن آل سعود تحقیر و در پی آن منهزم خواهند شد
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (055)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (054)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (053)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (052)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (051)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (050)
منظور از رب المشرقین و رب المغربین در قرآن
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (049)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (048)
آزمون سخت دوستی خلیل الله
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (047)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (046)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (045)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (044)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (043)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (042)
مسلمانی ز سلمان جوی و ...
نصایح مولا علی(ع) به پیرمرد شامی
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (041)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (040)
شرح بیتی از سنایی ( لاهیجی‏ )
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (039)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (038)
ضدّ ارزش‏ها و هشدارها (05)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (037)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (036)
كشف الأسرار و عُدة الأبرار (035)



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.