شرط هفتم: تسلیم و رضا دادن به حکم حق تعالی‏
کونوا مع الصادقین
تفویض و توکل هم از این باب است در سراء و ضراء و شدت و رخا در میان قبض و بسط و خوف و رجا و انس و هیبت؛ و چون این باب کمال گیرد، تجلی روان شود و از آن معرفت زاید و از معرفت، محبت و مودت زاید و از مودت، محو و اثبات و فنا و بقا زاید و از این، یقین و تمکین زاید و شکوک نفسانی به یکبار برخیزد.


شرط هفتم: تسلیم و رضا دادن به حکم حق تعالی‏

تفویض و توکل هم از این باب است در سراء و ضراء و شدت و رخا در میان قبض و بسط و خوف و رجا و انس و هیبت؛ و چون این باب کمال گیرد، تجلی روان شود و از آن معرفت زاید و از معرفت، محبت و مودت زاید و از مودت، محو و اثبات و فنا و بقا زاید و از این، یقین و تمکین زاید و شکوک نفسانی به یکبار برخیزد.

شرط هشتم: اختیار صحبت صالحان و هجران از اخوان سوء

و شیخ از این صالحان باشد و قال الله تعالی:
یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین « اى كسانى كه ایمان آورده ‏اید از خدا پروا كنید و با راستان باشید  » (سوره توبه (9) آیه‏119.)

و رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:
مثل الجلیس الصالح کمثل العطار ان لم یحدک من عطره عبق بک رایحته و مثل الجلیس السوء کمثل نافخ الکیر ان لم یحرقک ناره عبق بک دخانه (ر.ک: جامع الاخیار، ص‏183)؛
یعنی مثل همنشین نیک مثل عطار باشد، اگر از عطر خود چیزی به تو ندهد، بوی خودش در تو گیرد و مثل همنشین بد مثل آهنگر باشد که اگر آتش وی تو را بنسوزاند، بوی دود در تو گیرد.

شرط شخصیت آن باشد که شیخ عالم باشد به کتاب خدای تعالی و سنت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) ، و با این همه صاحب مجاهدت و مشاهدت بود، و صاحب فراست بود، و صاحب همت و تصرف بود. قال الله تعالی:

قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیره انا و من اتبعنی « بگو این است راه من كه من و هر كس پیروى ‏ام كرد با بینایى به سوى خدا دعوت مى ‏كنیم » (سوره یوسف (12)آیه‏108)؛

و شیخ قلاوز راه حق باشد؛ مخاوف و مفاسد و مهالک راه داند و صواب از ناصواب شناسد، و در میان خواطر، تمییز و تفسیر واقعات درویشان را صاحب دیده و ماهر بود؛ و واقعه، کاری بود به یک درجه بلندتر از خواب، زیرا که خواب هم مشاهده بود و لکن عوام را باشد و به تعبیر حاجت آید زیرا که عوام را مصوره و مخیله افتاده باشد، صاحب صورت و خیال باشند و غلظ حجاب ایشان را نگذارد که معانی بی‏صورت و خیال ادراک کنند، و این علامت رهروان است که ایشان به واسطه مجاهدت، آن سبل، از پیش دیده دل دور کرده باشد، معانی را بی‏صورتها و خیال ادراک کنند، آنگاه دیگر مجاهدت کنند تا مخیله و مصوره را ضعیف کنند، برهان آن مضمحل شود، صورت و خیال از میان برخیزد.

مقصود آن است که آنچه زیادت بر خواب عامیان باشد، واقعه و مشاهده باشد و این خواص رهروان را باشد و رهروان نیز خواب بینند لکن خواب ایشان را به تعبیر حاجت نباشد الا به نادر، و خواب ایشان چون عیان باشد.


شرط نهم: ترک خواب و خوابگاه الا از غلبه‏

این را فواید بسیار است:

فایده اول: آنکه تشبیه باشد به اخلاق ملائکه و آن باری، عز و علا، قال الله تعالی:
لا تاخذ سنه و لانوم « نه خوابى سبك او را فرو مى ‏گیرد و نه خوابى گران » (سوره بقره (2) آیه‏255).

فایده دوم: آن است که علامات روندگان، بیداری باشد که هر چه بخسبد،به منزل نرسد.

فایده سوم: آنکه بیداری نشان محبان است که هر که چیزی را دوست دارد، خوابش نبرد.

فایده چهارم: آنکه بیداری نشان ترسندگان و امید دارندگان باشد زیرا هر که ترسید خوابش نبرد و آنکه امید دیدن دوست دارد به خواب نرود.

فایده پنجم: آنکه ذکر گوینده دوام پذیرد و بسیار ذکر گوید. قال الله تعالی:
الذین یذکرون الله قیما وقعودا و علی جنوبهم« همانان كه خدا را [در همه احوال] ایستاده و نشسته و به پهلو آرمیده یاد مى ‏كنند » (سوره آل عمران (3) آیه‏191).

فایده ششم: آنکه چون به خواب باز رود، باشد که واقعه‏ ای آید و بیداری نبیند، از مقام خاصگیان بازماند.

فایده هفتم: آنکه چون کم خسبد، در ثنای حق تعالی در آید که:
کانوا قلیلا من اللیل ما یهجعون، و بالاسحار هم یستغفرون «  و از شب اندكى را مى‏ غنودند*و در سحرگاهان [از خدا] طلب آمرزش مى‏ كردند» (سوره ذاریات (51) آیات 17-18).

فایده هشتم: آنکه رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود ینزل ربنا الی سماء الدنیا حین یبقی ثلث اللیل الاخر(ر.ک: توحید صدوق، ص‏176)و اگر بخسبد در این وقت از نزول و حقیقت او محروم ماند.

فایده نهم: آنکه در آخر این حدیث حق تعالی می‏گوید: هل من تائب هل من سائل هل من مستغفر حتی ینفجر الفجر(ر.ک: همان). پس چون خفته باشد، از توبه مقبول و درخواست حوائج و استغفار گناهان باز ماند؛ و مصداق این حدیث در کتاب الله است، چون برادران یوسف از پدر درخواست کردند استغفار گناهی که کرده بودند در حق یوسف و ابن یامین، یعقوب (علیه السلام) گفت:
سوف استغفر لکم ربی« به زودى از پروردگارم براى شما آمرزش مى ‏خواهم » (سوره یوسف (12)آیه‏98)، یعنی به وقت سحر.

فایده دهم: آنکه هر خوابی نه خواب باشد بلکه وقتی آید که مرد را خواب آید و آن خواب نباشد، واقعه بر او سایه افکند، اگر مرد صبر کند و بنخسبد در حال ثمره آن مشاهده بیند.

فایده یازدهم: آنکه حقیقت خواب آن است که جا علوی است و این جسم کثیف سفلی و جان نیاساید تا به مقام خویش و به یاران خویش نرسد و از این است که حق تعالی می‏گوید:

الله یتوفی الانفس حین موتها و التی لم تمت فی منامها فیمسک التی قضی علیها الموت و یرسل الاخری الی اجل مسمی « تا هنگامى معین [به سوى زندگى دنیا] بازپس مى ‏فرستد » (سوره زمر(39) آیه‏42.).
پس چون نخسبد، بیند که جان چگونه می‏رود و چگونه می‏آید و اگر در خواب شود از آن خبر نیابد.

فایده دوازدهم: آنکه چون این صورت خاکی است جزء به کل می‏گراید، از آن است که تا پهلو بر زمین ننهد مرد نیاساید. پس اگر بخسبد و پهلو بر زمین نهد، وجود و ثقل جسمانی از روح بر زمین افتد و جان علوی بماند، جان او را چون آفتاب میان روز بیند.



شرط دهم: آن است که در خوردن طعام و شراب اسراف نکند و اقتار نکند و بر حال وسط نگاه دارد

زیرا که حق تعالی می‏گوید:
اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و کان بین ذلک قواما« چون انفاق كنند نه ولخرجى مى ‏كنند و نه تنگ مى‏ گیرند و میان این دو [روش] حد وسط را برمى‏ گزینند » (سوره فرقان (25) آیه‏67)
و این را فواید بسیار است:

فایده اول: آن است که فرمان حق تعالی به جای آورد که:
کلوا و اشربوا و لاتسرفوا «  بخورید و بیاشامید و[لى] زیاده ‏روى مكنید » (سوره اعراف (7) آیه‏31).

فایده دوم: آنکه به این قدر، از جمله بندگان خاص حق تعالی شود زیرا که در قرآن می‏گوید:
و عباد الرحمن الذین یمشون علی الارض هونا « و بندگان خداى رحمان كسانى ‏اند كه روى زمین به نرمى گام برمى‏ دارند » (سوره فرقان (25) آیه 63.)
آنگاه بر او عطف کند که
و الذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا « و كسانى‏ اند كه چون انفاق كنند نه ولخرجى مى‏ كنند و نه تنگ مى‏ گیرند  » (سوره فرقان (25) آیه‏67.).

فایده سوم: آنکه حق به مستحقان رسانیده باشد که: ان لنفسک علیک حقا و ان لروحک علیک حقا.

فایده چهارم: آنکه در حدود بهایم در نیاید که:
کلوا و تمتعوا قلیلا انکم مجرمون « [اى كافران] بخورید و اندكى برخوردار شوید كه شما گناهكارید » (سوره مرسلات 77 آیه‏46.)
در جای دیگری گوید
و الذین کفروا یتمتعون و یاکلون کما تاکل الانعم« كسانى كه كافر شده‏ اند [در ظاهر] بهره مى‏برند و همان گونه كه چارپایان مى ‏خورند » (سوره محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) 47 آیه‏12).

فایده پنجم: آنکه اگر بسیار خورد، سگ نفس قوی شود، او ناگاه بدرد، و در مثل گفته‏اند سمن کلبک یاکلک؛ واگر کم‏کم بخورد یا نخورد، بیم آن بود که دماغش خشک شود و عقل از او مستور شود و دیوانه گردد. پس معلوم شد که میانه کار اولی است و از آن است که رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) گفته است: خیر الامور اوسطها(عوالی اللثانی، ج‏1، ص‏296) یعنی بهترین کارها میانه است.

فایده ششم: آن است که رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) گفت: ان هذا الدین متین فاوغلوا فیه برفق فان المنبت لا ارضا قطع و لا ظهرا ابقی(بحار الانوار، ج‏68، ص‏218؛ و نیز ر.ک: اصول کافی، ج‏2، ص‏86) یعنی این دین من دینی سخت است؛ آهسته به راه روید تا دریابید و اگر سخت روید نرسید؛ که بارگیر شما از کار باز ایستد و این نفس بارگیر مرد است؛ اگر قوت بسیار دهد قوی گردد و بگریزد و اگر قوت از او باز گیرد راه نتواند برید و لهذا قال رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) : اجوع یوما و اشبع یوما(اصول کافی، ج‏8، ص‏131.).

فایده هفتم: آن است که این نفس و شیطان، سگان راهند و دشمن مردند. اگر بسیار خوردند، او را بدرند در راه و اگر هیچ ندهد، عوعو خواطر کند و مرد را جمعیت نماند و اگر اندکی به ایشان دهد چندانی که در خواب شوند و ساکن گردند، خوش خوش مرد راه گیرد و برود و از مشغله ایشان فارغ باشد. ان شاء الله تعالی.


پایان

توضیح: رساله السائر الحائر اثر نجم الدین کبری را در سه قسمت منتشر میکنیم . مزید استحضار ؛ ترجمه آیات قرآن کریم را در جلوی هر آیه داخل پرانتز + منابع و مآخذ را نیز بهمین صورت بر متن افزودیم . اصل اثر بی کم و کاست منتشر گشته و میگردد. ( محمود زارع )




مطالب مرتبط:

... السائر الحائر (1)
... السائر الحائر (2)
... السائر الحائر (3)
... رساله مشواق‏ فیض کاشانی (01)
... رساله مشواق‏ فیض کاشانی (02)
... رساله مشواق‏ فیض کاشانی (03)
... رساله مشواق‏ فیض کاشانی (04)
... شرح اصطلاحات عرفانی
... بحرالمعارف همدانی جلد دو ( 80 )

... انسان کامل ( 35) آخرین قسمت
...  درون پیمایی (01)
...  انسان کم نیست ... !
... اوصاف الاشراف خواجه نصیر (06 )
... شب و راز شب و شب پیمایی ( و خاطراتی از دوران نوجوانی )




مطالب اخیر وبلاگ:

السائر الحائر (2)
نقشه منطقه ای پیش شماره های تلفن همراه
حقیقة الحقایق
نازنین از عشق مردم ناز تا کی میکنی (دو اثر از استاد اسحاقی) + دانلود
رساله مشواق‏ فیض کاشانی (04)
السائر الحائر (1)
عشقم و امیرم آقا حسین بن علی است
حسین (ع) نیز خود چو باران است!
ترنمی شعرگونه (بی نام ؛ بی سر ) پیکش مولا حسین جان
رساله مشواق‏ فیض کاشانی (03)
نگهداری و زایش داعش !
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (10)
مکر الهی است که مستکبران با دست خود تحقیر شوند
زهد و ریا و زاهد ریایی
نشانه ها را دریابید ! (01)
وحدت وجود یا وحدت موجود (5)
هرگز نمیشد باورم (سالار عقیلی) + دانلود
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (09)
شهرت بی ظرفیت آفت است
یوسفان از رشک زشتان مخفی اند
رساله مشواق‏ فیض کاشانی (02)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (08)
رساله مشواق‏ فیض کاشانی (01)
حدیث حقیقت
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (07)
ریشه وهابیت
وحدت وجود یا وحدت موجود (4)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (06)
وحدت وجود یا وحدت موجود (3)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (05 )
The Beginning of Revelation
بعثت پیامبر شریعت سمهه و سهله و بیضاء حضرت محمد (ص)مبارک
وحدت وجود یا وحدت موجود (2)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (04 )
وحدت وجود یا وحدت موجود (1)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (03 )
مکافات عمل (نتیجه تمسخر کردن)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (02 )
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (01 )
مکافات عمل (تبدیل آب شیر به سیل)
ائمه اثنی عشر
اسب
عوعوی سگان آل سعود هم بگذرد !
مکافات عمل ( انعکاس اعمال )
چند کلمه از امیر کلام علیه السلام
خلقت بی نقص الهی
تندروی و کندروی از نادانی است !
لاف بلاغت مزن با ...
زاهدنما مباش و ...
انذارهای امام علی (ع) به حاکمان



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.