فصل (55): (منازلى كه آدمى سیر نموده است )
ساری,گاهنوشته های محمود زارع:اى عزیز! بدان كه آدمى در نخست در جهان یگانگى بوده كه همه نور است و انس و سرور، و ظلمت و وحشت و عذاب به آن جا راه ندارد، و ارباب همم از بنى آدم قرار نگیرند، تا خود را به آن جا نرسانند پیوسته در جوشش و كوشش باشند و گویند:
ساری,گاهنوشته های محمود زارع
یا خیمه زند وصالش اندر سر من
یا در سر این هوس رود این سر من


و جهان یگانگى جهانى است كه اشیا همه آن جا از خود بیرون آمده اند و خداى را شده ، پس آن جا نه من منم .

پس اى عزیز! بدان كه حقیقت انسانى در مرتبه قلم اعلا كه (مرتبه ) عقل اول است متعین شد، و بعد از آن در مرتبه لوح المحفوظ كه نفس كل است ، و بعد از آن در مرتبه عرش عظیم كه محدد جهات و مستواى اسم رحمن است ، و بعد از آن كه در مرتبه كرسى كه مستواى اسم رحیم است ، و بعد از آن در آسمان هفتم كه فلك زحل است و مستواى اسم رب است ، و بعد از آن در آسمان ششم كه فلك مشترى است و مستواى اسم علیم است ، وبعد از آن در آسمان پنجم كه فلك مریخ است و مستواى اسم قهار است ، و بعد از آن در آسمان چهارم كه فلك آفتاب است و مستواى اسم محیى است ، و بعد از آن در آسمان سیم كه فلك زهره است و مستواى اسم مصور است ، و بعد از آن در آسمان دوم كه فلك عطارد است و مستواى اسم بارى است ، و بعد از آن در آسمان اول كه فلك قمر است و مستواى اسم خالق است ، و بعد از آن در عناصر اربعه ،( هوا، خاك ، آب ، آتش ) و بعد از آن در موالید ثلاثه (معادن ، نبات ، حیوان) تا به صلب پدر رسید، و مجموع این مراتب را مرتبه استیداع مى گویند. و چون از صلب پدر به رحم مادر مى رسد و قرار مى گیرد این مرتبه را استقرار مى گویند. قال الله تعالى : و هو الذى انشاكم من نفس واحدة - وهى النفس الكلیة - فمستقر و مستودع ،( انعام ، 98.) اى فلكم استقرار فى الرحم و استیداع فى الصلب من المراتب المذكورة آنفا.

...خداى متعال فرموده : و او كسى است كه شما را از یك نفس آفرید و آن نفس كلى است پس برخى پایدارند و برخى ناپایدار یعنى شما استقرارى در رحم دارید و به طور امانت در صلب (پدر) بودید، كه از جمله مراتب مذكوره در بالاست .

از این جاست كه حكما گفته اند كه : مولود تا چهار سال در تصرف قمر است ، و لهذا در آن مدت در مزاج او رطوبت زیاده باشد. پس از چهار سال در تصرف عطارد باشد كه در آن مدت عقلش در زیاد شدن باشد و طالب علم گردد و بدان استعدادش باشد، لهذا كودكان را بعد از چهار سال به معلم مى دهند.

دور بینانند و بس خفته روان
رحمتى آریدشان اى رهروان
من ندیدم تشنگى خواب آورد
خواب آرد تشنگى بى خرد
خود خرد آن است كو از حق چرید
نى خرد كانرا عطارد آورید

(مثنوى دفتر چهارم ، ص 87.)

اى عزیز! غرض آن است كه روح انسانى بعد از حجب روحانى و جسمانى كه از عبور بر ملكوت و ملك و تعلق به قالب حاصل كرده است ، هر حركتى و فعلى و قولى و نظرى و خاطرى كه از ظاهر و باطن او بر مقتضاى طبع پدید مى آید جمله موجب حجت و بعد و ظلمت و جهالت او مى گردد و سبب حرمان او مى گردد از عالم غیب ، كه اگر هزار مخبر صادق خبر بدهند كه تو وقتى در عالم قدس و حضرت انس بودى ، عقل بدان ایمان نمى آورد.

و فى العلل عن المفضل بن عمر قال : سالت جعفر بن محمد علیهماالسلام عن الطفل یضحك من غیر عجب ، و یبكى من غیر الم ، فقال علیه السلام : یا مفضل ، مامن طفل الا و هو یرى الامام و یناجیه ، فبكاوه لغیبة شخص الامام علیه السلام عنه ، و ضحكه اذا اقبل علیه ، حتى اذا اطلق لسانه اغلق ذلك الباب عنه و ضرب على قلبه بالنسیان . ((علل الشرایع ) باب نوادر علل ، ح 28.)

و در علل الشرایع از مفضل بن عمر روایت كرده است كه گفت : از امام صادق علیه السلام درباره طفل پرسیدم كه بدون تعجب مى خندد و بدون درد مى گرید. فرمود: اى مفضل بن عمر، هیچ طفلى نیست مگر آن كه امام را مى بیند و با او راز مى گوید، بنابراین گریه اش به خاطر غیبت شخص امام علیه السلام از اوست و خنده اش گاهى است كه امام به او روى مى آورد. تا وقتى كه زبانش باز شود این در به روى او بسته گردد و بر دلش پرده فراموشى افتد.

اما طایفه اى كه منظوران نظر عنایت بوده اند و هستند اثر آن انس كه با حضرت (عزت ) یافته بودند باقى دارند اگر چه به عقل ندانند كه وقتى در عالم دیگر بوده اند ولكن چون مخبر صادق القول بگوید اثر نور صدق آن مخبر و اثر آن انس كه در دل مستمع باقى است به یكدیگر پیوندد، در حال اقرار كند. فى الجمله هر جا از آن انس چیزى باقى است تخم ایمان است و زود ایمان آورد، و هر كه را از آن انس در دل باقى نیست و در دل وى در عالم به كلى بسته شده است هرگز ایمان نیاورد. ختم الله على قلوبهم و على سمعهم (بقره ، 7: خداوند بر دلها و گوشهاشان مهر زده) - الایة .

و بعضى سالكان راه حق را در اثناى سلوك ، حجاب از پیش نظر بردارند تا احوال آن جمله مقامات روحانى و جسمانى كه بر آن گذر كرده اند باز بینند. و گاه بود كه در وقت تعلق روح به قالب ، بعضى از ایشان را محفوظ دارند تا از مقام اول عبور او بر جمله موجودات تا به صلب پدر رسیدن و به رحم مادر پیوستن و بدین عالم آمدن جمله بر خاطر دارد و نصب دیده او بود.

در مرصاد العباد آورده كه شیخ وقت خود خواجه محمد گفت كه در نیشابور شیخ على موذن فرمود كه : مرا یاد است كه در عالم ارواح بودم ، و چون از عالم قرب حق بدین عالم مى آمدم و روح مرا به آسمانها مى گذرانیدند، به هر - آسمانى كه رسیدم اهل آن آسمان بر من مى نگریستند و مى گفتند كه این بیچاره را از مقام قرب به عالم بعد مى فرستند، و از انس به وحشت مى برند، و از اعلى به اسفل و از فراخناى خظایر قدس به تنگناى زندان دنیا مى رسانند. بر آن حالت تاسفها مى خوردند. خطاب عزت به ایشان در رسید كه مپندارید كه فرستادن او به عالم دنیا از راه خوارى اوست ، به عزت خداوندى من اگر در مدت عمرش در آن جهان یكبار بر سر چاهى دلو آبى در سبوى پیره زنى كند او را بهتر از آن كه صد هزار سال در حظایر قدس به سبوحى و قدوسى مشغول باشد. شما سر در گلیم كل حزب بما لدیهم فرحون (روم ، 32: هر گروهى به آن چه دارد دلخوش است) كشید و كار خداوند به من باز گذارید كه انى اعلم ما لا تعلمون .( بقره ، 30: من مى دانم آن چه را شما نمى دانید. مرصاد العباد باب سوم ، فصل اول ، ص 108 - 109 با اختلاف)

اى عزیز! چون بعضى از منازل و مراتب را دانستى بدان كه حق جل و علا فرموده است كه : كنتم ازواجا ثلاثة ،( واقعه ، 7: و شما سه دسته شوید) و این اشاره است به این كه بعضى در كار آخرت بى واسطه اند و اینان را سابقین و عبادالله و مقربین نامیده است . و طایفه دوم به واسطه طایفه اول بینایى تحصیل نمایند، و اینان را اصحاب میمنه و ابرار و اصحاب یمین خوانده است . و طایفه سوم كسانى اند كه نه بینا بى واسطه اند و نه بواسطه ، و اینان اصحاب شمال و مشئمه اند.
ساری,گاهنوشته های محمود زارع
و حق تعالى در بهشت سه چشمه آفریده است
براى طایفه اولى : یكى چشمه زنجبیل ، و آن ایشان را از جهت آن باشد كه سابقین اند.
و یكى چشمه كافور، و آن (ایشان را) از جهت آن باشد كه عبادالله اند.
و یكى چشمه تسنیم ، و آن اشرف چشمه هاست و آن ایشان را از جهت آن باشد كه مقربین اند.
و طایفه دوم را از صرف این چشمه ها آشامیدن نباشد اما نصیبى از آن به ایشان مى رسد به حسب پیوندى كه با طایفه اولى دارند چنانچه فرموده است :

ان الابرار یشربون من كاس كان مزاجها كافورا. عینا یشرب بها عباد الله یفجرونها تفجیرا. (دهر، 5 - 6 و 17.) و همچنین فرموده است : و یسقون فیها كاسا كان مزاجا زنجبیلا. (دهر، 5 - 6 و 17.) و فرموده است : و مزاجه من تسنیم ، عینا یشرب بها المقربون .( مطففین ، 27 - 28.)

همانا نیكان از جامى نوشند كه با عطر خوشى آمیخته است . از چشمه اى كه بندگان خاص خدا از آن مى نوشند و از هر جا بخواهند آن را جارى مى سازند... و در آن جا از جامهایى سیراب مى شوند كه لبریز از شراب طهورى است كه با زنجبیل آمیخته است ...(این شراب طهور) ممزوح با تسنیم است . همان چشمه اى كه مقربان از آن مى نوشند.


(پایان فصل 55 از جلد دوم )
ادامه دارد ان شاء الله تعالی ...
تنظیم برای وبلاگ: فاطمه
توجه: کپی از این مقاله با ذکر نام وبلاگ و درج لینک بلامانع است.





ساری , گاهنوشته های محمود زارع:مرحوم عبدالصمد همدانی که بدلیل علاقه وافر به اهل بیت پاک رسول گرامی اثر عرفانی اش نزد شیعیان اهل معنا عزت خاصی یافته است  در اثرمعروف خود یعنی بحرالمعارف بر سبیل اهالی اینگونه مباحث , مطالب بسیار خواستنی و گرانسنگی را بیادگار گذاشته است که در سنوات اخیر برای بعضی از علاقمندان مرجع تقریبا مناسبتری برای آموزش آداب سلوکی بوده است . ایشان گرچه همانند مشهورین این رشته مطالب خویش را تنظیم و تنسیخ نموده بخصوص شبیه عزیزالله نسفی که در انسان کامل با بیان ای درویش یا ای عزیز مریدان را مخاطب قرار داده و فنون و آدابی را تعلیم مینماید , اما تکیه و تاکید همدانی بر سخنان ائمه هدی علیهم السلام که در جاجای اثرش موج میزند اطمینان بیشتری را به صحت و درستی متن و بطن اثرش بمخاطب میدهد بهرحال گرچه در آن جایگاه نیستیم که ( نه در مقام تایید و یا نقد ) کل مطالب این اثر را بی عیب بدانیم , اما چون در گذشته با دوستان همراه ؛ در جلساتی که - مجال بیشتری بود - داشتیم این اثر و یکی دو اثر دیگر از دیگر بزرگان را مورد بحث و تحلیل و بیشتر , استفاده قرار میدادیم , خلاصه هایی ار این آثار هم تدارک شده بود که برای نشر آنها این خلاصه ها مناسب نبوده اند ؛  لذا ( حسب درخواست دوستان که خلاصه را خواسته بودند ) تصمیم گرفتیم که کل اثر را همانند انسان کامل نسفی در این تارنما البته بصورت بخش به بخش  , منتشر نماییم تا علاقمندانی چند بتوانند ان شاء الله از آن استفاده نمایند بخصوص آنکه ما این اثر را ( جلد دوم آنرا فعلا ) بصورت قسمت به قسمت هر از چندگاهی منتشر میکنیم . ضمنا برای سهولت دسترسی بمنابع و مآخد که بصورت جداگانه در اثر اصلی در ذیل کتاب مندرج میباشد , ما منبع را در داخل متن و جلوی هر نقل یا هر آیه و روایت و ... بلافاصله ذکر کرده ایم تا مخاطب برای اطمینان و استفاده از ماخذ مجبور نشود تا صفحه پیمایی کرده و وقتش تلف گردد
( یا الله - ساری , بهار 92 محمود زارع )



قسمتهای دیگر بحرالمعارف عبدالصمد همدانی :
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 01 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 02 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 03 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 04 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 05 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 06 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 07 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 08 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 09 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 10 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 11 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 12 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 13 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 14 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 15 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 16 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 17 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 18 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 19 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 20 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 21 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 22 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 23 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 24 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 25 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 26 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 27 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 28 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 29 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 30 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 31 )


مطالب مرتبط :
درون پیمایی (01)
آخرین مطالب وبلاگ:





توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.