ساری,گاهنوشته های محمود زارع:ششم : تا تواند مرید در اول كار به عزیمت كار كند و گرد رخصت نگردد.

ساری , گاهنوشته های محمود زارع
قال فى شرح منهاج (منازل صح . شرح منازل السایرین ، ط بیدار، ص 350.) السایرین فى باب التعظیم : و الجفا ترك المامور، و هو معصیة ، فان اهل السلوك ارباب العزایم ، فان نزلوا الى الرخصة كان جفاء منهم و ذنب حالهم و معصیة ، فان ذلك تفریط منهم ، و التفریط فى حقهم جفاء. (منازل صح . شرح منازل السایرین ، ط بیدار، ص 350.)

....جفا ترك دستور است ، و آن نافرمانى است ، چه اهل سلوك صاحبان عزیمت اند، پس اگر به درجه رخصت سقوط كردند از آنان جفا و گناه حال و معصیت به شمار آید، چه این كار از آنان تفریط محسوب مى شود، و تفریط در حق آنان جفاست .

و این معنى در اخبار بسیار وارد شده است . و فى الحدیث القدسى : ما تحبب الى عبد باحب مما افترضت علیه .( كافى ج 2، ص 82، نیز به ص 84 مراجعه شود.) و فى الكافى بمعناه اخبار عدیدة .

و در حدیث قدسى آمده است كه :
هیچ بنده اى با من اظهار دوستى ننموده به عملى كه نزد من از آن چه بر او واجب ساخته ام محبوبتر باشد. و در كافى اخبار چندى بدین مضمون وارد است .

و فى الكافى فى اخبار متعددة عن الباقر علیه السلام انه قال للصادق علیه السلام : یا بنى ، ان الله اذا احب عبدا ادخله الجنة ، و رضى (عنه ) بالیسیر.( كافى ج 2، ص 86.)

و در كافى در اخبار چندى از امام باقر علیه السلام وارد است كه به امام صادق علیه السلام فرمود:
فرزندم ! همانا خداوند هرگاه بنده اى را دوست دارد او را به بهشت برد و از او به عمل اندك خشنود باشد.

و فى نهج البلاغة : نوم على یقین خیر من صلاة على شك .( نهج البلاغة حكمت 97. و در آن فى شك است .)

و در نهج البلاغة آمده است كه : خواب با حال یقین از نماز در حال شك بهتر است .

وفى كتاب الشهاب عن النبى صلى الله علیه و آله : ان قلیل العمل مع العلم كثیر، و كثیر العمل مع الجهل قلیل .( شهاب الاخبار) ص 361،ش 722.)

و در كتاب شهاب از پیامبر صلى الله علیه و آله روایت است كه :
همانا عمل اندك با علم ، بسیار است و عمل بسیار با جهل ، اندك است .

و فى معانى الاخبار عن ابى عبدالله علیه السلام : من اطاع الله فقد ذكر الله و ان قلت صلاته و صیامه و تلاوته ، و من عصى الله فقد نسى الله و ان كثرت صلاته و صیامه و تلاوته للقرآن .( معانى الاخبار ص 399، باب نوادر المعانى .) و قد مرآنفا فى وصیة النبى صلى الله علیه و آله لابى ذر ما بمعناه .

و در معانى الاخبار از امام صادق علیه السلام روایت است كه :
هركس خدا را اطاعت كند همانا خدا را یاد كرده است هرچند نماز و روزه و تلاوتش اندك باشد، و هر كس خدا را نافرمانى كند تحقیقا خدا را فراموش نموده هرچند نماز و روزه و تلاوت قرآنش بسیار باشد. و در چند صفحه قبل همین معنى ضمن سفارش رسول خدا صلى الله علیه و آله به ابى ذر گذشت .

و در عین الحیاة گفته است كه :
به سند معتبر از حضرت رسول صلى الله علیه و آله منقول است كه :
هر كه اطاعت خدا بكند یاد خدا بسیار كرده است هر چند نماز و روزه و تلاوتش كم باشد. (بحار ج 93، ص 159.)

وفى الكافى عن هشام بن سالم ، عن ابى عبدالله علیه السلام قال : ان الله یقول : من شغل بذكرى عن مسالتى اعطیته افضل ما (اعطى من ) یسالنى .( كافى ج 2، ص 501. محاسن ص 39.) و فى محاسن البرقى مثله .

و در كافى از هشام بن سالم ، از امام صادق علیه السلام روایت است كه :
خداى متعال مى فرماید:
هركس با یاد من از درخواست از من مشغول ماند، برترین چیزى را كه (مى بخشم به آن كه ) از من مى خواسته به او عطا نمایم . و در محاسن نیز مانند آن روایت شده است .

و عن النبى صلى الله علیه و آله : قال الله تعالى : من شغله ذكرى عن مسالتى اعطیته افضل ما اعطى السائلین .( (احیاء العلوم )، ج 1، ص 265.)

و از پیامبر صلى الله علیه و آله روایت است كه خداى متعال فرموده :
هر كس یاد من او را از درخواست از من مشغول سازد، برترین چیزى را كه به سائلان مى دهم به او خواهم داد.

و فى الكافى و العلل قال ابوعبدالله علیه السلام لحمران بن اعین : و اعلم ان العمل الدائم القلیل على الیقین افضل عند الله من العمل الكثیر على غیر یقین .( كافى ج 2، ص 57. علل الشرایع ج 2، ص 560. و لفظ مطابق علل است .)

و در كافى و علل روایت است كه امام صادق علیه السلام به حمران بن اعین فرمود:
و بدان كه عمل دائم اندك در حال یقین نزد خداوند از عمل بسیار در حال غیر یقین ، برتر است .

و فى مجالس الصدوق (ره ) عن رسول الله صلى الله علیه و آله قال : لاتنظروا الى كثرة صلاتهم و صومهم و كثرة الحج و المعروف و طنطنتهم باللیل ، انظروا الى صدق الحدیث و اداء الامانة . (امالى مجلس 50، ص 269.)

و در مجالس صدوق از رسول خدا صلى الله علیه و آله روایت است كه :
به فراوانى نماز و روزه و حج و كارهاى خیر و مناجاتهاى شبانه آنان ننگرید، به راستگویى و امانت دارى آن ها نظر داشته باشید.

و فى الغوالى : فى الحدیث القدسى : یاداود، انما یكفى لاولیائى الیسیر من العمل مثل كفایة الملح للطعام . (در مصدر یافت نشد.)

و در غوالى : در حدیث قدسى آمده است كه :
اى داود، جز این نیست كه براى اولیاى من عمل اندك كفایت مى كند مثل نمك براى غذا.

و فى الكافى عن ابى الحسن علیه السلام : یا هشام ، قلیل العمل من العالم مقبول مضاعف ، و كثیر العمل من اهل الهوى و الجهل مردود.( كافى ج 1، ص 17.)


و در كافى از امام كاظم علیه السلام روایت است كه به هشام فرمود:
عمل اندك از عمل مورد قبول و چند برابر است ، و عمل بسیار از هواپرستان و جاهلان مردود است .

و فى الكافى عن ابى عبدالله علیه السلام فى قول الله عز و جل : لیبلوكم ایكم احسن عملا قال علیه السلام : لیس یعنى اكثر عملا و لكن اصوبكم عملا، و انما الاصابة خشیة الله و النیة الصادقه ، و الخشیة (الحسنة - خ ) ثم قال علیه السلام : ابقاء العمل حتى یخلص اشد من العمل . و العمل الخالص : الذى لاترید ان یحمدك علیه احد الا الله عز و جل . و النیة افضل من العمل ، الا و ان النیة هى العمل . ثم تلاقوله عز و جل : قل كل یعمل على شاكلته (اسراء، 84.) یعنى على نیته .( كافى ج 2، ص 16.)

و نیز در كافى از امام صادق علیه السلام روایت است كه در تفسیر این آیه :
تا شما را بیازماید كه كدامین از نظر عمل بهترید
فرمود: منظور این نیست كه كدامین بیشتر عمل مى كنید، بلكه این است كه كدامین بهتر و درست تر عمل مى كنید ؛ و جز این نیست كه اصابت و درستى ، خشیت از خدا و نیت صادق و خشیت (حسنه - خ )
سپس فرمود:
پایدارى بر عمل تا خالص شود سختتر از عمل است .
و عمل خالص آن است كه نخواهى جز خداوند كسى تو را بر آن بستاید،
و نیت از عمل برتر است ،
هان كه نیت خودش عمل است ،
سپس این آیه را تلاوت فرمود:
بگو هر كس بر شاكله خود عمل مى كند یعنى مطابق نیت خود.

و در اوصاف الاشراف در باب یقین آورده است كه : در حدیث آمده است كه : من اقل ما اوتیتم الیقین ، و من اوتى حظه منه لم یبال بما انتقص من صلاته و صومه .( اوصاف الاشراف ص 52.)

.... كمترین چیزى كه داده شده اید یقین است ، و هر كس كه بهره اش از یقین به او داده شده باشد از كم شدن نماز و روزه اش باك ندارد.

و فى فردوس العارفین و روى كعب الاحبار: ان الله تعالى قال : من شغله ذكرى عن مسالتى اعطیته افضل ما اعطى السائلین . و در باب تقوى نیز اخبار مناسب مقام گذشت .


و در فردوس العارفین آورده كه كعب الاحبار روایت كرده است كه :
خداى متعال فرموده : هركس یاد من او را از درخواستش از من مشغول سازد....


هفتم : صبر است .
باید كه مرید در تحت تصرفات اوامر و نواهى شرع صابر باشد، و در تجرع كووس (تجرع : جرعه جرعه نوشیدن . كووس : جمع كاس ، كاسه ها.) نامرادى درتربیت شیخ ، صبر را كار فرماید، و ملال و سام (سام : ملال و دلتنگى .) را به خود راه ندهد.
طلبكار باید صبور و خمول
كه نشنیده ام كیمیاگر ملول


وفى الكافى عن الحسین بن شاذان الواسطى قال : كتبت الى ابى الحسن الرضا علیه السلام اشكو جفاء اهل واسط و جهلهم على - و كانت عصابة من العثمانیة توذینى - فوقع بخطه علیه السلام : ان الله قد اخذ میثاق اولیائه على الصبر فى دولة الباطل ، فاصبر لحكم ربك ،فلو قد قام سید الخلق لقالوا: یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا.( كافى ج 8، ص 247. و آیه در سوره یس ، 52.)

و در كافى از حسن بن شاذان واسطى روایت است كه گوید:
به امام رضا علیه السلام نامه اى نوشتم و در آن از ستم اهل واسط و جهالتى كه بر من مى ورزند شكایت نمودم - در واسط گروهى از عثمانیان مرا مى آزردند - به خط خود نوشت :
همانا خداوند از اولیائش پیمان گرفته كه در دولت باطل صبر كنند، پس بر حكم پروردگارت صبر كن ، كه چون سرور خلایق (امام قائم علیه السلام ) قیام كند خواهند گفت :
واى بر ما چه كسى ما را از خوابگاهمان برانگیخت ؟ (زیرا حضرت آنان را زنده كند و به كیفر اعمالشان در همین دنیا برساند).
پس باید كه از سخنان ناملایم اعداء و ملامت ایشان ، از سلوك نماند.
هزاردشمنم ار مى كنند قصد هلاك
گرم تو دوستى از دشمنان ندارم باك


الا ان اولیاء الله لاخوف علیهم و لا هم یحزنون (یونس : 62: هان كه اولیاى خدا نه بیمى بر آنان است و نه اندوهى دارند.).
بلكه از ملامت و سخنان به غرض آشوب ایشان محبت او در سلوك زیاده شود، چه مثل مومن مثل نعامه (شتر مرغ .) است كه چون باد از پیش روى او آید تیز رود.
آرى آرى خاصیت محبت صادقه آن است كه هر چه براى اطفاى آن كنند سبب زیادتى اشتغال آن شود. مانند آتش كه چون در گرفت هرچه در او ریزند كه آن را فرو نشاند آتش در او افتد و آن را آتش گرداند.

و فى مسكن الفواد: قیل : اوحى الله - جل جلاله - الى داود علیه السلام : تخلق باخلاقى ، و ان من اخلاقى الصبر.( مسكن الفواد باب 2، ص 42.)
و قال علیه السلام : اذا احب الله عبدا ابتلاه فان صبر اجتباه ، فان رضى اصطفاه .( احیاء العلوم ج 4، ص 282.)
و روى ان موسى علیه السلام قال : یا رب دلنى على امر فیه رضاك حتى اعمله . فاوحى الله تعالى الیه ان رضائى فى كرهتك ، و انت لا تصبر على ما تكره . قال : یا رب دلنى علیه . قال : فان رضائى فى رضاك بقضائى .( جوهر السنیة ص 77.)
قال بعضهم : ست خصال لایطیقها الا من كانت نفسه شریفة : الثبات عند حدوث النقمة الجسیمة ، والصبر عند المصیبة العظیمة ، و جذب النفس الى العقل عند دواعى الشهوة ، و كتمان السرعن الاصدقاء و الاعداء، و الصبر على الجوع ، و احتمال الجار السوء.
قال النبى صلى الله علیه و آله من تصبر صبره الله تعالى .( مرصاد العباد ص 259.)



ادامه دارد ان شاء الله تعالی ...
تنظیم برای وبلاگ: فاطمه زارع
توجه: کپی از این مقاله با ذکر نام وبلاگ و درج لینک بلامانع است.





ساری , گاهنوشته های محمود زارع:مرحوم عبدالصمد همدانی که بدلیل علاقه وافر به اهل بیت پاک رسول گرامی اثر عرفانی اش نزد شیعیان اهل معنا عزت خاصی یافته است  در اثرمعروف خود یعنی بحرالمعارف بر سبیل اهالی اینگونه مباحث , مطالب بسیار خواستنی و گرانسنگی را بیادگار گذاشته است که در سنوات اخیر برای بعضی از علاقمندان مرجع تقریبا مناسبتری برای آموزش آداب سلوکی بوده است . ایشان گرچه همانند مشهورین این رشته مطالب خویش را تنظیم و تنسیخ نموده بخصوص شبیه عزیزالله نسفی که در انسان کامل با بیان ای درویش یا ای عزیز مریدان را مخاطب قرار داده و فنون و آدابی را تعلیم مینماید , اما تکیه و تاکید همدانی بر سخنان ائمه هدی علیهم السلام که در جاجای اثرش موج میزند اطمینان بیشتری را به صحت و درستی متن و بطن اثرش بمخاطب میدهد بهرحال گرچه در آن جایگاه نیستیم که ( نه در مقام تایید و یا نقد ) کل مطالب این اثر را بی عیب بدانیم , اما چون در گذشته با دوستان همراه ؛ در جلساتی که - مجال بیشتری بود - داشتیم این اثر و یکی دو اثر دیگر از دیگر بزرگان را مورد بحث و تحلیل و بیشتر , استفاده قرار میدادیم , خلاصه هایی ار این آثار هم تدارک شده بود که برای نشر آنها این خلاصه ها مناسب نبوده اند ؛  لذا ( حسب درخواست دوستان که خلاصه را خواسته بودند ) تصمیم گرفتیم که کل اثر را همانند انسان کامل نسفی در این تارنما البته بصورت بخش به بخش  , منتشر نماییم تا علاقمندانی چند بتوانند ان شاء الله از آن استفاده نمایند بخصوص آنکه ما این اثر را ( جلد دوم آنرا فعلا ) بصورت قسمت به قسمت هر از چندگاهی منتشر میکنیم . ضمنا برای سهولت دسترسی بمنابع و مآخد که بصورت جداگانه در اثر اصلی در ذیل کتاب مندرج میباشد , ما منبع را در داخل متن و جلوی هر نقل یا هر آیه و روایت و ... بلافاصله ذکر کرده ایم تا مخاطب برای اطمینان و استفاده از ماخذ مجبور نشود تا صفحه پیمایی کرده و وقتش تلف گردد



قسمتهای دیگر بحرالمعارف عبدالصمد همدانی :
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 01 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 02 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 03 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 04 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 05 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 06 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 07 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 08 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 09 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 10 )
... بحرالمعارف / عبدالصمد همدانی / جلد دوم ( 11 )










مطالب مرتبط :



مطالب اخیر وبلاگ :




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.