تماس با نویسنده :
mahmood.zare@Gmail.com
http://mzare.mihanblog.com
صنعت فوق النقاط در ترک حروف نقطه پائین

تا از رخ رخشنده او فال گرفتم                 فرخنده همه دور مه و سال گرفتم
امسال که همدوش از آن ماه فلک کرد                 فال شرف از نامه اعمال گرفتم
تا خواهش او داد مرا دولت وحدت            از قال گذشته اثر حال گرفتم
تا گوشه من گشت در آن زلف معطر        فارغ دل خو از غم افعال گرفتم
تا دست قضا تحت سما خون من انداخت              من فوق سر خاک ز امثال گرفتم
زان دم که شدم مخزن انوار تعشق         ورد کرم خالق متعال گرفتم
در صنعت نظم آنکه مرا دقت نام است      از وزن در و لعل دگر فال گرفتم

صنعت تحت النقاط در ترک حروف نقطه بالا

یا رب جام میم سبو باد    پاره چو کدو سر عدو باد
بادا احباب را بدل بسط      اعدا دایم سیاه رو باد
روی محبوب طاهر آید       کاکل سر مایه دار بو باد
لعل و گهر بجای اسمم      در یاد حبیب ماهرو باد

صنعت تجنیس تام

تا از برای تست دل زار زار زار             در گریه است دیده خونبار بار بار
طوبی زقد خوب تو افشرد پا بگل        خورده بدل ز روی تو فرخار خار خار
بربست رخت تیرگی از دیده دلم         زلفت گشاد تا بشب تار تار تار
در مفلسی بدولت حسن تو قانع ام    دارم بدیده دوزی دینار نار نار
عاجز زمانه شرفت هم رسد گهی       همت بدور طالع بیدار دار دار


قطعه خالی از نقطه ( اهلی شیرازی )

داور کام ده مالک ملک      حاکم عادل دارالاسلام
کام مردم کرم او همه دم    کرم او همه را کام مدام
همه در کار دل اهل کرم     همه در کام دل اهل کرم
داد او را کرم عام و مرا        آمده در کرم او همه کام
طمع اهل ورع کرده حلال    هوس اهل هوی کرده حرام
...

رباعی بدون نقطه
او عالم و علم هر دو عالم دارد          علم ملک و علم رسل هم دارد
هم ملک کرم دارد و هم علم همه     علم و کرم و کمال آدم دارد


رقعه غیرمنقوط (طرزی قندهاری)
سرور مرا سلام رسد که هر سحر لاله دلداده در هوس حصول مراد و هوای وصال دلدار دل مد عارس دردآلود را مصدر درد و الم دارد و همواره در رواح و مساکل ساده در وصول اصل مرام کام وصال سر در گرم و سرکرده اهل کمال مکرم سرور معموره کم دارد.
گل حصول مراد دل دارد             سرو در وصل لاله دارد کام
کرده ام ماه و سال ورد دعا        که مگر کام گرددم آرام

از بحرالائی ص 320
یکسو پسرت نشسته و یکسو زن     اینها همه بگذار و تو بر یکسو زن
عیسی نتوانست بمعراج رود            تا داشت زاسباب جهان یک سوزن

توزیع حرف شین

شهد و شکر و شیشه و شمامه و شاهد     
رود و دف و طنبور و نی و بربط و مزمر

صنعت مقطوع و موصول مشکلترین صنایع شعری است. مصراع اول این رباعی یک حرفی دوم دو حرفی سوم سه حرفی و چهارم چهار حرفی است:
دردی دارم ز داغ دوری در دل        صد غم بدلم تا غم فرقت حاصل
عهد صنم عهد شکن مهر گسل    بستن مشکل نقیض بستن مشکل

ذووزنین
منصور اناالحق زد بسحق اناالحلوا        آن دعوی حلاجی این معنی حلاجی
...
اگر گویم زاسرار حقیقت اندکی , ترسم که جان سوزد

اگر پنهان کنم ترسم که مغز استخوان سوزد

صورت رقعه مسجع
قربانت شوم انشاء الله منزل میمنت آئین و محل مسرت قرین و مسکن عشرت تسکین همواره چون فردوس برین با سور و سرور عجین و با عیش و نشاط تزئین و همیشه اوقات حالات بجهت علامات در حفظ حضرت قاضی الحاجات خالی از کسالات در سموات بوده و مذاق مبارک از شهد مراد شیرین و از شربت مقصود نوشین.

رقعه در جناس
درویشان درونشان چون پسته خون بسته پدرم بدرم میکند مادرم بما , درم نمیدهد , برادرم بر آذرم می نشاند خواهرم جواهرم میدزدد و خالم بحالم نمیپرسد عمم غمم نمیخورد در اینصورت بز نر بر بز نر گر نجهد من چکنم ؟!!

محمد خوافی
اگر مسلمانی بخویش خویش پرداز و برادر را بر آذر مدار و غم عم خور و از حال خال فارغ مباش و از حکم پدر بدر مرو تا یاری باری بتو واصل گردد.

هفت اندام مرد نمازی
تو را باید که هفت اندام هنگام نماز اندر        فروسایی بخاک تیره در کیش مسلمانی
و گر از نام هفت اندام پرسی گویمت اینک    دو شست پای و دو زانو دو پنجه دست و پیشانی

صنعت تشریک
امیر محمد زرگر نام خود را با عبارت ( امیر محمد زرگر گوید ) در رباعی تشریک نموده بدین طریق که دو حرف از هر یک از این چهار کلمه را در صدر هر مصرع و دو حرف دیگر را در کلمات آخر مصراعها بترتیب آورده است. رباعی اینست :
(ام)روز منم ز حب تو در (یر)قان
(مح)راب نمازم خم ابروش(مد)ان
(زر)دیم و ضعیف و بر دلم بار(گر)ان
(گو)محنت عشق و منت جاو(ید)ان
که اگر در چهار ضلعی نویسند در میانه آخر کار نام " امیر محمد زرگر گوید " معلوم شود. من در
بعضی از مقالات خویش بدلیل آوردن سند برای کسی که کپی نابجا میکند گاهی چنین صنایعی را در پنهان قرار میدهم و یک جا در یک مقاله پیرامون کشاورزی به یک وبلاگ نویس کپی گر...! نشان دادم و .... بماند !

ای ببالا چون صنوبر وی رخت چون (م)و(ه)         زلف داری همچو عنبر لب چو(ش)و(ک)و(ر)
آفتاب عاشقانی ماهتاب دلبران                         قبله ی آزادگانی ای صنم با (ر) و (خ)
در میان (ر) و (خ) اندر کشیدی (خ) و (ط)            دردمندم مستمندم تن گرفته (ت) و (ب)
(ت) و (ب) آمد نگار من مرا در عشق تو               داروی دردم تو داری در میان (ل) و (ب)
(ل) و (ب) بر (ل) و (ب) بنهاده باشد تا سحر        (م) و (ی) در پیش باشد , بسته باشد(د) و (ر)

ای نگارا گر تو ما را یک شبی مهمان کنی    نقل خواهم از لبانت(ب) و (و) و (س) و (ه)
شاعران بسیار گفته شعرهای پرنمک          کس نگفته شعر همچون(س) و (ع) و (د) و (ی)

ادیب الممالک فراهانی(امیری)

من آن صفرم ز خود چیزی ندارم        ولی سرخیل صدها و هزارم
الف از قدرت من الف گردد                ولی با این همه چیزی ندارم

مستزاد
گر حاجت خود بری بدرگاه خدا        حاجات ترا کند خداوند روا
                    با صدق و صفا                       بی چون و چرا
زنهار مبر حاجت خود در بر خلق        کز خلق نیاید کرم و جود و سخا
                        با جامه دلق                               بی شرک و ریا
مشتاق اصفهانی
گیرم که بمال و زر کسی قارون شد        یا آنکه بعلم و دانش افلاطون شد
                          مرگ است زپی                                 کو حاصل وی
اندوخته ام زکف همه بیرون شد        زاندیشه کونین دلم پر خون شد
                            کو ناله نی                              کو ساغر می

صنعت سیاقه الاعداد
طلب کنم بدل و جان ز حضرت سبحان              شراب اول و دلبر دوم و سوم بستان
شراب و دلبر و بستان اگر بود باید                   سرور اول و عزلت دوم سوم عرفان
سرور و عزلت و عرفان بهر سه خوش است         شکسته اول و بیخود دوم سوم حیران
شکسته بیخود و حیران زحسن تو گشتند               فرشته اول و آدم دوم سوم غلمان
فرشته آدم و غلمان غلام تو باشند                     بچشم اول با سر دوم سوم به جنان
جنان و چشم و سر از بهر تو کند خدا                 بهار اول و گلشن دوم سوم رضوان
بهار و گلشن و رضوان نصیب عاجز باد             بلطف خالق و تایید حسن و عشق بتان

صنعت واسع الشفتین ( حروفی که لبها را گشاده دارد )

در عشق دلی اگر نداری              از درد جگر اثر نداری
جانان حسن است خبر دارین        زنهار سر ضرر نداری
آئین حلای دل ندانی                   تا آئینه در نظر نداری
صد زلزله خیزد از خطاها              گر عادت یک هنر نداری
عاشق را زاد تنگدستی است      ایدل سودای زر نداری
نیک است شعار نیک کاران          هان عهد کنی که شر نداری
عاجز اگرت دل است در دست      از هیچ کسی خطر نداری

ارحموا ثلاثا عزیز قوم ذل , و غنی قوم افتقر و عالما یلعب به الجهال
گفت پیغمبر که بر این سه گروه    رحم آرید ار زسنگید ار ز کوه
آنکه او بعد از عزیزی خوار شد       وانکه بد با مال و بی دینار شد
وان سوم آن عالمی کاندر جهان    مبتلا گردد میان ابلهان

ریاست ناحق
ریاست بدست کسانی خطاست     که از دستشان دستها برخداست

دلارام رام

گفتم صنما بسمبری, گفت برم    گفتم که عبیر و عنبری, گفت برم
گفتم که بخانه ام بری, گفت برم    گفتم که چه مینهی پری, گفت برم

مایه سعادت
چهار چیز بود مایه ی سعادت مرد        اگر ترا بسعادت پسر, سروکار است
درستکاری و خوشخویی و جوانمردی    دگر چهارم دانی چه, ترک آزار است

تفسیر ( ایثرالدین اخسیکتی )
چهار چیز که اصل فراغت است و منال    نیرزد آن بچهار دگر در آخر حال
گنه بشرم ملامت عمل بخجلت عزل        بقا بتلخی مرگ و طمع بذل سوال

هندوانه

مهندس طبع ساخت ز هندوانه کره        علوم جغرافیا جمع در او یکسره
جزیره و بر و بحر چشمه و کوه و دره        به ارض چون بایدت زدن دگر دایره
                       بزن خط استوا بر خط نصف التهار
انار

طبیعت لعل ساز , لعل تراشیده باز        لعل تراشیده را پهلوی هم چیده باز
پهلوی هم چیده را بنقره پیچیده باز        بنقره پیچیده را بحقه پیچیده باز
                     بحقه پیچیده را نام نهاده است انار
نارنج

درخت نارنج بود دخترکی کامله        ز نفخ باد بهار بباغ شد حامله
طفل سمینی بزاد بی مدد قابله        طفل سمینش شده بدن پر از آبله
                         بچهر گلگونش بین آبله آبدار
      سیب

بر زبر شاخ بین سیبک سیمین بدن        نیمرخ سرخ دوست نیمرخ زرد من
عاشق و معشوق بین رفته بیک پیرهن    نی غلطم عاشقی است کشته خونین کفن
                         بجرم دلدادگی , زدند او را بدار
به

روی دلارای به از چه سبب زرد شد        چهر مصفای او از چه پر از گرد شد
گمان کنم همچو من جفت غم و درد شد    چنین شود هر که او زدلبرش فرد شد
                  چنانکه من گشته ام زهجر زار و فگار
گلابی

درخت امرود بین حکمتی انگیخته        صراحیی ساخته شکر در او ریخته
مشک و گل و زعفران بهم برآمیخته        برابر آفتاب بشاخ آویخته
              کز پی شش مه , شود دوای بیمار زار

حروفی که در ترکی و پارسی نیست و چهار حرفی که خاص پارسی است:
هست شش حرف آنکه یکسر نیست در ترکی زبان    ایکه هستی انر آیین عجم دانای فرس
گر نمیدانی بگویم با تو تعدادش که هست               حا و خا و ذال و ضاد و عین و آنگه فای فرس
...
هشت حرف است آنکه اندر فارسی ناید همی       تا نیاموزی نباشی انر این معنی معاف
بشنو از من تا کدام است آن حروف و یاد گیر      ثا و حا و صاد و ضاد و طا و ظا و عین و قاف
چار دیگر خاص باشد در زبان پارسی               برشمارم بر تو یک یک پ و چ و ژ و گاف

گردآوری , تنظیم و تدوین برای وبلاگ ساری ( گاهنوشتهای محمود زارع )
                « پایان » اردیبهشت 1390
-----------------------------------------------


مطالب مزتبط :
... صنایع و بدایع ادبی قسمت اول




https://telegram.me/zaresari



The Beginning of Revelation
بعثت پیامبر شریعت سمهه و سهله و بیضاء حضرت محمد (ص)مبارک
وحدت وجود یا وحدت موجود (2)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (04 )
وحدت وجود یا وحدت موجود (1)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (03 )
مکافات عمل (نتیجه تمسخر کردن)
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (02 )
اوصاف الاشراف خواجه نصیر (01 )
مکافات عمل (تبدیل آب شیر به سیل)
ائمه اثنی عشر
اسب
عوعوی سگان آل سعود هم بگذرد !
مکافات عمل ( انعکاس اعمال )
چند کلمه از امیر کلام علیه السلام
خلقت بی نقص الهی
تندروی و کندروی از نادانی است !
لاف بلاغت مزن با ...
زاهدنما مباش و ...
انذارهای امام علی (ع) به حاکمان
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (08)
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (03)
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (09)
شیوه برخورد با مردم در حکومت علوی (14)
على (علیه السلام ) و اصرار بر اصول
رفتار و تواضع على (علیه السلام )
على (علیه السلام ) محبوب دل ها
مادام دیالافواى مسیحى و ایرانیان و مولا علی (ع)
شیخ و شراب و خون خلق
نظر مرحوم مجلسی درباره خلافت بعد از رسول (ص)
حشر محبان علی با علـی , حشر غلامان عمر با عمر
مولا علی(ع) یاور و غمخوار پیامبر(ص)
جـان عالــم بـه فـــدای تــو علـــی (ع)
تا غدیر با مولا علی (ع)
بنده پادشاه ...
سبحه تزویر شیخ ...
بقای ریای زاهد و مردم نادان
پند زاهد ... !
زندگی بمیزان باخت ...
از نفرین پدر و مادر بترسید
نوشته سردر بهشت
ملا هادی سبزواری و حیوانیت و انسانیت !
صلح و دوستی
گفتگو آیین درویشی نبود
سگ ها و انسان ها !
انسان عجیب مختار یا دربند ... !
یقین
جـــنّ
دلاور شهید اسماعیل حیدری
ظهور قائم (عج) ناگهانی است !




توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.