محمود زارع
   ساری
    
ساری,گاهنوشتهای محمود زارع:جلبك آزولا یكی از گونه های گیاهی وارداتی است كه در دهه اخیر بوسیله دو تن از دانشگاهیانی ساری,گاهنوشته های محمود زارعكه البته در دستگاههای اجرائی مملكت نیز دارای مسئولیتهائی بوده اند ، وارد شده است .

     براساس اظهار بعضی از مطلعین دانشگاهی - که یکی از آنها از کارکنان و مشاوران شرکت شخصی ما " شرکت جورچین مازندران ( سهامی خاص ) " و از دوستان خود اینجانب هست که در مقطع کارشناسی ارشد همان مرکز مشغول تحصیل در آنزمان بوده است - ؛ این دو نفر از استادان و البته مسئولین محترم دانشگاه ، در سفری كه برای شركت در یك كنفرانس ، به كشوری در جنوب شرقی آسیا ( احتمالا تایلند یا فیلیپین ) داشتند ، با این جلبك در یكی از تحقیقات انجام و مطرح شده در آن كنفرانس آشنا شده و متوجه میشوند كه در آن كشور ، از این جلبك ، بعنوان یك غذای مناسب و با ارزش غذائی بالا برای ، برای تغذیه دامها استفاده میگردد.

     آنها قطعا با نیت خیر و خوشبینی ، به این نتیجه میرسند كه این گیاه را به ایران آورده و برای تغذیه دامها مورد استفاده قرار دهند. و طبعا شادمان از این ره آورد علمی شایان...!


     اما روی دیگر سكه حاكی از نگرانیهای جدی عده قابل ملاحظه ای از محققین و دانشجویان (و حتی بعضی از كشاورزان! ) از این مهمان ناخوانده به سفره كار و تلاش و معاش كشاورزان ، میباشد. تا جائیكه از آن با تعبیراتی مثل: بمب خطرناك ؛ شیطان سبز ؛ و... یاد میكنند!

     با توجه به حواشی ای كه این مسئله پیدا كرده ، و بالطبع اطلاعاتی هم كه از این لابلا منتشر شده ، كاشف بعمل آمده است كه این یك قلم را، لااقل  دشمنان خارجی ، توطئه ننموده و بقصد ضربه زدن به مملكت صادر نكرده اند؛ بلكه ماجرا برعكس بوده و گویا بصورت غیر مجاز( و محترمانه ترش ؛ یواشكی ) آنهم داخل یك قوطی كبریت جاسازی شده و وارد كرده اند . چون قصد خیری در كار بوده است.

     خلاصه آزولا را وارد ایران كردند و مستقیما به محل كار خودشان ( استان گیلان ) برده و شروع به تكثیر آن كردند. البته تكثیر آن كار مشكلی نیست، زیرا آزولا كافی است به آب شیرین دسترسی داشته باشد و آنوقت است كه مثل باكتری با ضریب رشد تصاعد هندسی بالا ، رشد و تكثیر می یابد.

     براساس شنیده ها ( كه متن بعضی از این اظهارات موجود است ) در ابتدای امر این آقایان از ویژگیهای فوق العاده مناسب این گیاه سخنها راندند و علاوه بر آنكه آنرا بعنوان گیاهی برتر، برای تغذیه دامها عنوان كردند بلكه فوائد دیگر آنرا برای كشاورزی نیز برشمردند كه فی المثل باعث از بین بردن علفهای هرز مزرعه شالیزاری و بالطبع رشد محصول برنج ، خواهد شد! و همین كافی بود تا استفاده از این منبع غذائی در دستور كار( لااقل بخش تحقیقات) جهاد سازندگی نیز قرار گیرد.

     اكنون حدود پانزده (15) سال از تاریخ ورود آزولا ( به تعبیر منتقدین ؛ شیطان سبز كوچك ) به منطقه سرسبز شمال كشور میگذرد و در این مدت تقریبا كوتاه كل خطه شمالی كشور را از گیلان تا مازندران و گلستان در بر گرفته و اكوسیستم شمال كشور را دچار مخاطره ای بزرگ ( باعتقاد منتقدین ) كرده است كه رهائی از آن امكان پذیر نیست و لااقل باین زودیها ممكن نمیباشد.

     جلبك آزولا در دهه اخیر ، تمام و یا اكثر مردابها و شالیزارها و بركه های شمالی را به سلطه خود در آورده است و همچون فرشی زیبا ، اما به گفته منقدین؛ بی رحم و كشنده تمام آبهای راكد این مناطق را در بر گرفته است.

     تعدادی از دانشگاهیان روند نابودی مرداب انزلی را ( حداقل یكی از مهمترین عوامل موثر و مخرب در نابودی مرداب ) كه میرود به لجنزاری تبدیل شود ( كه تقریبا شده است ) در اثر این جلبك میدانند. ( والله اعلم )

     این جلبك در شالیزارها بعنوان یك رقیب جدی برنج در استفاده از املاح معدنی و مواد مغذی آب ، قرار گرفته و از رشد مناسب برنج جلوگیری كرده و قطعا در صورت صحت این امر ، هزینه كشت برنج را بخاطر استفاده بیشتری كه باید از كود شیمیائی بشود، بالا میبرد. علاوه بر آنكه روند افزایشی استفاده از كود شیمیائی در طولانی مدت هزینه های سرمایه ای فوق العاده ای را بر مهمترین منبع حیات بشر یعنی خاك ، تحمیل میكند كه اصلا جبران پذیر نمیباشد.

     جلبك آزولا دارای خصوصیاتی منحصر بفرد بوده ، بطوریكه توانائی سازگاری آن با محیط بسیار اعجاب آور است و براحتی و با سرعت زیاد با هر محیطی مانوس میشود.

     ریشه های آویزان و معلق در آب این گیاه ، براحتی این امكان را بآن میدهد كه تغییر مكان داده و با جریان آب بسهولت جابجا گردد و یكی از علل پراكندگی سریع آن نیز همین موضوع است.

     آزولا ، بمجرد ثابت شدن در یك مكان ، شروع به تكثیر میكند و ظرف مدت كوتاهی ، تمام سطح آب را می پوشاند، بطوریكه هیچ روزنه ای برای ورود نور خورشید به درون آب، وجود نخواهد داشت.

     ریشه های معلق جلبك ، تمام و یا اكثر املاح آب را جذب و صرف رشد و تكثیر خود میكند. طبیعی است ، وقتی نور بدرون آب نفوذ نكند و مواد مغذی هم كه نباشد ( یا كم باشد ) دیگر از رشد گیاهان آبزی دیگر و همچنین دیگر آبزیان مثل فیتوپلانگتونها و... خبری نیست . با توقف و یا كند شدن رشد این آبزیان مفید ، در داخل آب اكسیژن تولید نخواهد شد و بهمین دلیل جانوران آبزی مثل ماهیها و موجودات ذره بینی قادر به رشد و تكثیر نبوده و سیر نابودی را در پیش میگیرند. در عوض سیستمهای غیر هوازی شروع به فعالیت كرده و مرداب یا بركه را تدریجا به سیاهچاله هائی بد بو و غیر قابل زیست ، تبدیل میكند.

     از آنطرف هم موقعی كه مردابها خالی از موجودات آبزی گردند، دیگر مكان مناسبی برای پرندگان مهاجر نخواهد بود و الی آخر بگیر و برو تا چرخه های آخر ...

     با این وصف ، بهمین سادگی اكوسیستم منظم چندین هزار ساله موجود بهم ریخته و رو به نابودی خواهد رفت و ما هم در حال نظاره و تماشا!!!

     رسم عرفی ، علمی و حتی قانونی همه كشورها در ورود یك گونه جدید گیاهی یا جانوری و... بر این است كه بدوا تحقیقات گسترده ای را انجام داده و مزایا و معایب آنرا مورد بررسی قرار میدهند و این كار گاهی مستلزم سالها كار تحقیقاتی جدی است. ولی حسب همین گزارش مطروحه و دیگر مستندات ، اقدامی باین مهمی كه میتواند در اكوسیستم و محیط زیست طبیعی و انسانی ، آنهمه اثرات عجیب را داشته باشد و ما به گوشه هائی از آن فقط اشاره كردیم ، بهمین سادگی ، صورت می پذیرد و كسی هم نیست كه بطور جدی به این موارد رسیدگی كند و این دودی كه الآن بلند شده است قطعا در دهه ها و بلكه سده ها ی آنطرفتر به چشم ایرانیان فردای دور و نزدیك ، خواهد رفت. ما كاری به نیت و انگیزه اصلی اینگونه اقدامات نداریم كه البته شكی نداریم این آقایان از روی دلسوزی و صرفا به جهت اینكه خدمتی خواسته اند به این مملكت بكنند ، باین اقدام دست زده اند. ولی مملكت و سازو كار سامان بخشی به مملكت را باید به اهلش سپرد. و ان الله یامركم ان توءدالامانات الی اهلها... هر بخش ولو كوچكی از كار در هر جای این كشور امانتی است كه حسب امر ، نه صرفا توصیه ، بلی حسب امر خداوند تبارك و تعالی، باید باهلش سپرده شود و باز از معصوم علیه السلام روایت است كه هر علم و معرفتی ، نزد غیر اهلش، ضایع است...!!!!

محمود زارع

محمود زارع
ساری
http://www.mzare.ir

و بخوانید ... :
... آزولا و چگونگی ورود آن بکشور ( محمود زارع )
... مهندسی ژنتیک - چالش کشاورزی و فناوری های جدید ( محمود زارع )



توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.