توضیح: این مطلب را که پایگاه عدالتخانه (عدلروم) و دیگر سایتها و وبلاگها؛ منتشر نموده اند ؛ مقاله آن را دوست محقق و عزیزم آقای محمود زارع به رشته تحریر در آوردند كه بنده - گرچه - دکتر رنجبربا همه مخاطراتی را كه برای محصولات تغییر یافته بیوتكنولوژی ذكر فرمودند ؛ موافق نیستم و این علم را برای رفع فقر غذایی جهان بسیار ضروری و حیاتی می دانم و سرمایه گذاری برای تولید محصولات بیوتكنولوژی علی الخصوص در تولید برنج، گندم، ذرت، پنبه، كلزا، سویا، و بسیاری دیگر از محصولات كشاورزی برای كشورمان كاملاً ضروری می دانم... ( اصل مقاله جناب زارع را بخوانید )
 

 دکتر غلامعلی رنجبر
 دکترای رشته ژنتیک و عضو هیات علمی دانشگاه
دانشگاه آدلاید . کانبرا . استرالیا



كشاورزی و تكنولوژی های جدید
 
mahmoodzare می نویسد "تكنولوژی زیستی( بیوتكنولوژی و مهندسی ژنتیك) دانش تقریبا نوینی است كه اولین ره آوردهای آن ، با بیم و امیدهائی در مجامع مختلف ، همراه بوده و میباشد. البته این وضعیت ( بیم و امید، تردید ، مقاومت و...) برای هر پدیده نو و تازه ای ، در اكثر حوزه های معرفت بشری و بویژه معارف غیر تجربی، وجود داشته است.




               باسمه تعالی

 كشاورزی ؛ مسئله دارترین بخش در رابطه با فناوریهای نوین

محمود زارع . سوربن

محمود زارعساری,گاهنوشتهای محمود زارع:اشاره: لطفا این مقاله را با ملاحظات ذیل مطالعه فرمایید:

 1- تمام تلاش اینجانب براصل « توصیف » استوار میباشد ، لذا ضرورتا برای مخاطبین محترم نمیتواند مبنائی برای « تكلیف » قرار گیرد. یعنی از این توصیف ، منطقا و بلحاظ علمی ، نباید و اصولا نمیتوان چنان تكلیفی را ، دال بر موافقت یا مخالفت با اصل آن ، استخراج كرد. برای تعیین تكلیف ، باید به اهلش مراجعه كرد و اهل هر علمی ، عالم عامل و واقعی آن علم میباشد . و البته این روایت از معصوم (ع) را تاكیدا تكرار میكنم كه « هر علمی نزد غیر اهلش ضایع است »!!

 2- انگیزه اصلی اینجانب ، صرفا اطلاع رسانی بوده و از هر گونه داوری پیرامون مسئله خودداری مینمایم. لذا چنانچه در هر كجای این گزارش قضاوتی را از سوی صاحب این قلم ملاحظه نموده اید ، یا در برداشت اشتباه میكنید و یا در صورت صحت ، آنرا كان لم یكن تلقی فرمایید . چرا كه ارزش اقدامات علمی و تحقیقی ، بخصوص برای ما مسلمانان ، باید از چنان جایگاه مقدسی برخوردار باشد كه اینگونه حساسیتها و دغدغه های ارزشی را نسبت به آن ، بر خود فرض بدانیم و هم در این راستا به شخصیت عالمان پژوهشگرو صاحبان خرد و اندیشه ، ارجی در خور آنان نهاده باشیم و وجودشان را گرامی بداریم . در غیر اینصورت و خدای ناكرده ، چنانچه در جامعه ای ، شاهین های فكر و اندیشه ، محترم و گرامی داشته نشوند، باید میدانهای خودنمائی را به زاغ و زغن های هفت خط فرصت طلب واگذار نمود كه ما به لحاظ تاریخی از این نخبه كشی ها ، همچنان در رنجیم و بدهكاربه آتیه و شرمسار از نسلهای آینده !!!

 3- شاید و قطعا، بهتر بود كه خود متخصصین در این حوزه ، حساسیت لازم را برای اطلاع رسانی مناسب به مردم ، بخرج میداده تا افرادی چون صاحب این قلم ! جای گله و شكوه از این جامعه شریف ، همچنان باقیست كه در این باره قصور میورزند. البته توجیهاتی نیز مطرح میشود دال بر اینكه نمیتوان این مسائل تخصصی در سطح بالا را برای مردم بخوبی تبیین كردو... اما بهتر است این بدبینی جوامع خاص به جوامع عام ، تا حدودی تلطیف شود و در واقع این هنرمندی را از خود نشان دهند كه تاریكی را روشن ، پیچیده را ساده و زبان خاص را بزبان عام تبدیل كنند. بویژه آنجائی كه بایستی برای اثر بخشی نتایج تحقیقات ، دست بدامن همین عامه شد و باز علی الخصوص كه ضرورت دارد برای اقناع مخالفین بی غرض و بستن افواه معاندین مغرض در بعضی از علوم راهكاری را عامل شد. یعنی وقتی میتوان یك پروسه و چرخه علمی را كامل دانست كه بتوان از منظر تئوری و نظر ، به میدان اقدام و عمل نیز رسید و ای بسا كه میتوان هر علم حتی بسیار پیچیده ای را هم ، در حد مقدور، عمومی كرد! تنزل فهمی یك مفهوم والا، ( نه تنزل ارزشی) باندازه درك عقول عامه ، نه تنها عیب نیست، كه خود هنریست باندازه كار رسول!
 پست میگویم باندازه عقول / عیب نبود این بود كار رسول



موضوع چیست؟!

تكنولوژی زیستی( بیوتكنولوژی و مهندسی ژنتیك) دانش تقریبا نوینی است كه اولین ره آوردهای آن ، با بیم و امیدهائی در مجامع مختلف ، همراه بوده و میباشد. البته این وضعیت ( بیم و امید، تردید ، مقاومت و...) برای هر پدیده نو و تازه ای ، در اكثر حوزه های معرفت بشری و بویژه معارف غیر تجربی، وجود داشته است . اما در حوزه علوم تجربی ، شاید هیچ دانشی را، در برانگیختن اما و اگرها و در نهایت، مقاومت بر علیه خود ، نتوان باندازه دانش مهندسی ژنتیك ، پیدا كرد!

یكی از مهمترین علت های این امر( در برداشت اولیه و سطحی) را شاید در چالش مستقیم این دانش با سازو كار نطام هستی و خلقت، جستجو كرد! بشر بصورت بی پروائی ، در این رویكرد فكری خود ، در تلاش است تا همانند یك هنرمند نقاش ، آنچه را كه فكر میكند ، ( بزعم خود ) نقص طبیعت است ، خالق باشد و باصطلاح پا در كفش خیلی بزرگتر از خود! كرده است ! .

در واقع در این رویكرد ، آدمی در پیوندی عجیب ، علم را (كه غالبا تشریح و توصیف و كشف هر آنچه كه در طبیعت بود) با هنر ( كه خلق هر آنچه كه در طبیعت نبود و یا « بود و شاید» نمیتوانست ببیند) متصل كرده كه قطعا دوره ای را برای سازگاری بافتهای این پیوند ، بعنوان دوره نقاهت ، بایستی منظور داشت و بانتظار این بود كه كالبد هنر ، این بافت بظاهر نا همگون را ، در همجواری ، بلكه بعنوان یك بافت خودی، بپذیرد!

آنچه كه تاكنون بود ، بر اساس قانونی بنام انتخاب طبیعی ( در یك پروسه بسیار پیچیده و در عین حال خیال برانگیز و عجیب ، در طول تاریخ تكامل نظام هستی) ، بود ؛ ولی آنچه اتفاق می افتد و در واقع اتفاق افتاده است ، حكایت دیگری دارد كه ما شاید به بیان اجمالی از آن در لابلای این گزارش توصیفی ، اشاراتی بنمائیم. و در واقع موضوع اصلی این قلم بر همین امر سامان یافته است.



* موضوع اختصاصی این مقاله:
 
     دستكاری ژنتیكی در برنج

 با توجه باینكه داعیه ما، اطلاع رسانی به عموم مخاطبین، در خصوص موضوع مطروحه میباشد، بنظر میرسد كه اطلاعاتی مختصر از برنج و انواع واریته های موجود آن و مسائلی از این دست ، در بادی امر ، ضروری باشد . با توجه باینکه خود کشاورز و کشاورز زاده هم هستم سعی میکنم تا حدودی دهقان منشانه این موارد را بیان کنم


برنج یكی از گیاهان غلاتی و با ارزش ؛ غذائی است كه درمناطق مرطوب استوایی و مناطق تقریبا گرم و معتدل ، كه میزان نزولات آسمانی آن حدودا، سالیانه 1000 میلیمتر باشد ، بسهولت محصول داده و از تنوع ژنتیكی و توان سازگاری بالائی نیز، برخوردار است. این گیاه در ایران ، با توجه به ویژگیهای آن مانند : اندازه ، طول دوره های رشد و...بصورت زیر ، طبقه بندی شده است:

 الف گروه مربوط به برنج صدری ؛ كه از با كیفیت ترین ارقام محلی میباشند ولی با حساسیت پذیری بسیار بالا در برابر آفات . از لحاظ عملكرد در واحد سطح ، نسبت به ارقام دیگر ، پایین و همچنین در مقابل كم آبی ، مقاومت ضعیفی دارند.

 ب – گروه موسوم به چمپ ، در انواع زودرس و دیررس ، با سازگاری بیشتر در مقابل كم آبی و آفات و بیماریها ، در مقایسه با گروه صدری.

 ج – برنجهای مربوط به گروه گرده كه در هم در عملكرد و هم در شرایط كم آبی و مقاومت در برابر آفات ، در مقایسه با دو نوع دیگر ، در سطحی بالاتر ؛ اما بهمان میزان در كیفیت و ارزش تجاری از سطحی پایینتر برخوردار میباشند.

با تلاش پژوهشگران اصلاح نباتات ، طی سالیان متمادی ارقام جدیدتری از برنج ، تهیه گردیده كه هدف اصلی آنها ناظر بر كمیًت همراه با كیفیت و بخصوص مقاومت در برابر انواع آفات و بیماریها و...بوده است. در این راستا واریته های مختلفی از برنج مانند :

 خزر ، سپیدرود و بینام و... تهیه ، معرفی و ترویج گردیده اند. كه در طبقه بندی گروههای دیررس و زودرس قرار میگیرند . بطور متوسط ، چیزی حدود پنج (5) تا (8/7) تن محصول در هر هكتار عملكرد داشته و به تناسب از ارزش غذائی نسبتا مناسبی هم برخوردار بوده اند ...

 با رشد علم و تكنولوژی ، كه نباید و نمیتوان هم متوقفش كرد، متخصصان و پژوهشگران علوم كشاورزی ، به قابلیتهای جدیدی دست یافتند كه بر اساس آن پی در پی ، در پی تهیه و تدارك واریته های جدیدی از محصولات كشاورزی ( و در این بحث ، برنج ) بوده و هستند .

اینبار از طریق بیوتكنولوژی و مهندسی ژنتیك ، دست در كار تغییرات ژنتیكی گیاه برنج ، گویا برای اولین بار و اولین محصول در ایران ( و شاید خاور میانه ) زده و برنج تراریخته یا همان دستكاری شده ژنتیكی را تدارك دیده اند.

این اقدام از طریق محققان مركز تحقیقات بیوتكنولوژی وزارت جهاد كشاورزی صورت گرفته است. چگونگی عمل ، بطور خلاصه و همه فهم ، بدینصورت است كه؛ با استفاده از فناوری نانو ، موفق شدند ژن یك نوع از باكتری با عنوان Bt ( بی تی ) را به یك گونه از برنج ، بنام طارم مولا، انتقال داده كه این ژن ، صفاتی مانند :
مقاومت دهی برنج در برابر كرم ساقه خوار تا صد در صد
افزایش محصول برنج تا ده (10) الی بیست (20) درصد در مقایسه با واریته های معمولی
و...را به محصول نهائی میدهد.

همچنین ادعا شده است كه بدلیل عدم استفاده از سموم در تولید این برنج ، هزینه تولید آن نیز به همین نسبت كاهش یافته و لذا اقتصادی تر خواهد بود.

مركز بیوتكنولوژی ایران ، در مجموعه وزارت جهادكشاورزی ، در واقع از سال 1379 كار خود را شروع كرد كه طی این 5 سال – بنا بر اظهارات مسئولین محترم آن – حركتهای آن را میتوان در سطحی بین المللی منظور كرد. از جمله مهمترین فعالیتهای آن ، همین تولید برنج تراریخته میباشد.

 بنا به گفته مسولین مركزدر زمینه های دیگری هم فعالیتهائی داشته اند. تولید پنبه ترا ریخته و كشت انبوه بافت پسته و انتقال تولید آن به بخش خصوصی ، برگزاری كارگاههای پیشرفته و دریافت بودجه از مجامع بین المللی در خصوص پزوهشهای شوری و خشكی در اراضی مورد بهره برداری، گسترش تنوع ژنتیك گوسفندان و... از جمله آنهاست.

این رشته از علوم در جنبه های مختلف ، بویژه در بخش كشاورزی ، بصورت سلطه جویانه ای در حال گسترش است. آمار و ارقام منتشر شده موجود ، چیزی بین 50 تا 75 میلیون هكتار از اراضی جهان را در اختیار كشت انواع محصولات ترا ریخته عنوان میدارند كه بیشترین آنها مربوط به كشورهائی مانند آمریكا ، كانادا ، چین ، آرژانتین و... میباشد. این فناوری ، علیرغم اینكه نگرانیهائی تولید كرده است ، دستاوردهای مهمی هم در جهان داشته است و در واقع امیدهای فراوانی را در تضمین آتیه جهان نسبت به تامین انواع خوراكیهای مورد نیاز بشر ، آورده است.

گرچه نظریه مربوط به بدبینان اقتصادی كه با مالتوس و آن رای مخصوصش یعنی تحدید وكنترل موالید باوج خود رسیده بود ، در دیدگاه صاحبنظران اقتصادی منسوخ شده بود ، اما در ته دل تمامی اندیشمندان آتیه بشری همیشه رسوبهائی از نگرانیهای مختلف ، وجود داشت كه بالا خره روزی زمین جوابگوی جمعیت نخواهد بود و عملا با كنترل موالید ، جدای از جنبه های انگیزشی دیگر این اقدام ، در راستای پذیرش ناخودآگاه آن گام زده میشد كه پیری جمعیت بسیاری از كشورها دلیل آن میباشد.

اما فناوری جدید با تكنولوژی نانو، امیدهای روشنی را برافروخت. مهندسی ژنتیك در شرایط فعلی در دستكاری سلولهای گیاهی ، ید طولائی را پیدا كرده است بلكه این دستكاری را تا دامنه سلولهای انسانی هم ، بصورت پیدا و پنهان ، گسترده است.

اما این توسنی اسب ژنتیك را گرچه موافقتهاست ، بهمان اندازه مخالفتهائی است كه...
توسنی كردم ندانستم همی / كز كشیدن سخت تر گردد كمند!
مخالفت ها و موافقت ها این اقدامات از جهت علمی بسیار با ارزش بوده و جای بسی تقدیر و تشكر از كارشناسان ذیمدخل ، در این امر میباشد. با موضع گیرندگان در برابر این تلاش ارزشمند، بایستی چند گونه ، مواجهه نمود.

 عده ای ازآنها صرفا در جایگاه نقد ، نشسته اند كه بایستی با این گروه ، با استقبالی كه شایسته یك اجتماع علمی است مواجه شد و در واقع پدید آورندگان یك اثر علمی یا یك ره آورد تكنولوژیكی ، بایستی این فضای ارزشمند نقد و انتقاد ، را یك فرصت بدانند تا یك هزینه!

این نقدها هم میتواند متناسب با گستره موضوع ، در ابعاد مختلف اجتماعی ، اقتصادی و حتی اخلاقی و... جدای از جنبه های صرفا تكنیكی و تخصصی، گسترده و به محافل مختلفی هم در سطوح وسیعتری از اجتماعات انسانی ، كشانده شود. لذا بیمی از این انتقادات نباید داشت و در واقع ، تخطئه امر در این حوزه ها به اصل موضوع و ارزش و اصالت جنبه های تكنیكی كار ، خدشه ای كه وارد نمیكند بلكه باعث برجسته سازی موضوع ، انتشار آن در سطح وسیعتری از اجتماع ، با هزینه های كمتر ، خواهد شد و در واقع ارج و اهمیت یك اثر ارزشمند ، همیشه در تعداد موافقت های با آن تبلور نمی یابد ، بلكه موضوع درست در اغلب اوقات ، بخصوص در جوامعی مثل جهان سوم! ، بر عكس میباشد و این ارزش در تعداد و میزان مخالفتهائی كه با آن میشود ، نمود پیدا میكند. اگر كسی نبودید ، و اگر كارتان ارزشی نداشت كه ، برخوردی با شما نبود!!!

از جهت دیگر متخصصین امر ، نباید خدای ناكرده حتی بمرزهای بسیار باریك نخوت تخصصی ، نزدیك شده و اول ما خلق الله دیگر خلق الله را، تعطیل ما یشاء فرض كرده و خود را در هاله ای از برتری های مطلق علمی محصور دانسته كه .... البته عالمان راستین مشی معكوس اینرا داشته و دارند كه مدعی شده اند رسید دانش آنها بجائی كه بدانند همی كه ...! عده ای هم در جایگاه مخالف قرار گرفته یا میگیرند كه باز در این طبقه هم باید دسته بندی منطقی نمود. مخالف از آن جهت عزیز است كه همانند منتقد باعث پیشرفت و اصلاح میشودو صد البته بعنوان انسان ، حقوقی دارد كه مخالفت، یكی از آن حقوق است .

اینكه مبنای مخالفت چیست ؟ بحث دیگری است كه باید از كلیت امر مخالفت ، تفكیك شود. چنانچه مخالفت مبنائی نداشته باشد ، یك گوش را در و دیگر گوش را باید دروازه كرد، همین و بس و نه بیشتر! و از قضاء ، موافقت اینگونه را نیز چنین پاسخی و بلكه بدتر درخورد است !

در ایران ، مهمترین نقطه مخالفت ، بر عكس كشورهای پیشرفته ( كه بیشتر گروههای تشكل یافته مردمی هستند ) از یك جایگاه رسمی و قانونی ، بنام سازمان محیط زیست ، شروع شده است. یا حداقل اینكه صدای این سازمان رساتر بگوش مردم میرسد و اگر مخالفین دیگری هم داشته باشد ، بدلایلی صدایشان كمتر شنیده میشود!

عمده مخالفتهای سازمان حفاظت محیط زیست كشور بر مبنای احتمالات است كه در تازه ترین اعلام رسمی خویش ، كشت برنج ژنتیكی طارم مولا را در مزارع استان گیلان ، بدلیل احتمال خطر برای مصرف كنندگان و همچنین اثرات سوء احتمالی زیست محیطی ( معلوم نبودن اثرات زیست محیطی ) ، ممنوع اعلام كرد. البته سازمان حفاظت محیط زیست آنگونه كه از لحن سخنشان بر می آید با اصل تحقیقات مخالفتی نداشته و بلكه توسعه آنرا در شرائط قرنطینه ای و حفاطت شده ، با رعایت معیارهای استاندارد و صرفا بمنظور معین شدن اثرات نهائی آن ، جایز میداند .


درواقع با ترویج تجاری این رقم در ایران مخالف میباشد كه این دغدغه آنها در جای خود ارزشمند است. این تواضعی هم كه بخرج میدهند و یكسره و بطور قاطع در رد این اقدامات علمی ، نظری نمیدهند و احتمالات را مطرح میكنند از همین زاویه قابل بررسی میباشد.

بنظر من وزارت جهاد كشاورزی ، این دغدغه محیط زیست را نباید بعنوان كارشكنی در كار خود تلقی نماید. همانطور كه وزارت جهاد كشاورزی تحقیقات مربوطه را حق و وظیفه خود میداند، سازمان محیط زیست هم وظایفی را داراست ، از جمله همین ابراز نگرانی و برخوردهای البته قانونی نه صرفا مانع تراشی!

سازمان حفاظت محیط زیست بدنبال تضمین سلامت مصرف كنندگان است كه امری لازم است ولی در كشور ما دقیقا معلوم نیست كه چه ارگانی وظیفه اینكار را داراست؟
اگر وزارت بهداشت و درمان وآموزش پزشكی ، مسئول این كار است ، چرا همچنان در سكوتی مبهم فرو رفته است؟! و اصولا یكی از دلائل بالا گرفتن این درگیریها، همین سكوت وزارت بهداشت است .

اظهارات آنچنانی بعضی از مسولین وزارت جهاد كشاورزی هم ، بر دامنه پیچیدگی این مسئله افزوده است. بنظر میرسد این فناوری ارزشمند و بدرد بخور در كشور در جنبه های تكنیكی خود هیچ مسئله و مشكلی ندارد و توان اینكار در سطحی عالی موجود میباشد ، اما مشكل در مدیریت بر سامان بخشی و ساماندهی تشكیلاتی آن وجود دارد و فی الواقع مشكل در مدیریت مسئله است نه در تكنیك و فن!!!

معاون وزیر جهاد كشاورزی میگوید برای تولید گیاهان دستكاری شده ژنتیكی ، و بخصوص در مورد اخیر ، برنج ترا ریخته ، نیازی به مجوز سازمان محیط زیست نیست. جهاد كشاورزی قصد دارد در سال آتی بذر برنج طارم مولا را برای تولید تجاری ، بین كشاورزان توزیع كند!

رئیس موسسه بیوتكنولوژی جهاد كشاورزی هم میگوید در هیچ كشوری ، بر خلاف آنچه ادعا میشود ، سلامتی یك غذا بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست نیست و اساسا این سازمان اجازه ندارد در مورد زیانبار بودن چنین مواردی اظهار نظر كند... اگر بناست جهاد كشاورزی برای محصولی كه عرضه میكند از كسی اجازه بگیرد ، پس تصمیم گیرنده آن قانون است و نه یك سازمان دولتی !!!

باز هم معاون محترم وزیر جهاد كشاورزی در اظهار نظر دیگری گفته است كه وظیفه وزارت جهاد كشاورزی ، افزایش تولید محصول ، بهر قیمت ممكن است.

بخش تحقیقات كشور نمیتواند بانتظار مشخص شدن نتایج تحقیقات سایر كشورها بنشیند...
در برابر، نظرات دیگری مطرح میشود. سازمان محیط زیست ، معتقد است كه هر گونه فعالیت پژوهشی روی ژن بذر ها باید در چارچوب قوانین صورت پذیرد، لذا جلوی كشت برنج دستكاری شده در مزارع باز ( نه مزارع قرنطینه ای ) و ورود این ژن به محیط زیست گرفته میشود.

آنها میگویند كه ارزیابی ریسك و اثرات زیست محیطی این پژوهشها باید پیش از مرحله اجراء ، مورد توجه قرار گیرد.

در جایگاههای دیگری نیز مخالفتهائی هم صورت پذیرفته است كه از جمله آن میتوان به متخصصین عضو كمیته ایمنی زیستی كشور ، اشاره كرد. یكی از همین اعضاء طی اظهارنظری ادعای مدیران جهاد كشاورزی را مبنی بر ایمنی برنج مورد بحث ، رد كرده و گفت: ... در هیچیك از كشورهای دنیا ، برنج دستكاری شده ژنتیكی در حد تجاری ، كشت نشده است و تصور اینكه چون ژن Bt در محصولات دیگر خطر ساز نبوده ، پس در برنج هم خطری بدنبال نخواهد داشت، بهیج وجه توجیه علمی ندارد! ... محصولات كشاورزی دستكاری شده میتوانند آلرژی زا ، سمی و حتی سرطان زا باشند و تنها انجام تستهای ایمنی یا ایمنولوژی است كه میتواند بی خطر بودن آنرا برای انسان ثابت كند!

یكی دیگر از كارشناسان عضو هیات علمی مركز پژوهشهای علمی و صنعتی ایران ( دكتر مظاهری ) معتقد است كه : سال 1996 مصرف نوعی ذرت دستكاری شده ژنتیكی ، موسوم به ذرت استارلینك در آمریكا مجاز اعلام شد ، اما بعد از چند ماه مشخص شد كه در مصرف كنندگان نوعی واكنشهای آلرژیك و حساسیتهای پوستی و حتی مواردی همچون تب و اسهال شایع شده كه بررسیهای انجام شده برای كشف علل آن سرانجام منجر به این شد كه دولت آمریكا رسما دستور توقف تولید و مصرف این نوع ذرات را صادر كرد و با توجه باینكه این علائم بسرعت اتفاق نمی افتد و حتی ممكن است چندین ماه و یا حتی سالها بطول بیانجامد ، نمیتوان با قطعیت درباره ایمنی محصولات ترا ریخته اظهار نظر كرد!


..... ( این بخش بدلیل طولانی بودن گزارش بدلیل آنکه شرح ماوقع میباشد و زیاد , حذف میگردد ) .....


در خاتمه این نكته قابل ذكر است كه تا حدودی این بحث و جدلها موثر و باعث تنویر افكار عمومی در باره یكی از مهمترین مسائل حیاتی بشر ، خواهد شد ولی چنانچه تمامی نظرات محترم شمرده نشود و از طرفی قدرت تحمل نظرات دیگر را از دست بدهیم و بجای بهره گیری از نظرات طرفینی مترصد این باشیم كه انگشت اتهام كارشكنی و امثالهم را بسوی دیگران اشاره كنیم ، سودی كه نخواهد بخشید ، بلكه سوء ظن جامعه را قطعا برانگیخته و در آنصورت هزینه های بسیار بیشتری را در ادامه راه باید متحمل شویم.

اینكه عده ای بخواهند این مخالفتها را هدایت شده از سوی آنهائی كه نمیخواهند ما دارای تكنولوژی پیشرفته باشیم ، بدانند و فرصت ابراز عقیده را بگیرند ، كاری ناصواب كرده و قطعا خود را از امكان نقد منطقی محروم خواهند كرد.

عقب افتادگی در رشد علم و تكنولوژی ، دلیل این نمیشود كه در مسیر آن بصورت عجولانه ای وارد میدان شویم . بلكه باید بر اساس برنامه های هماهنگ شده در سطح ملی و با وفاق بین همه گروههای رسمی و غیر رسمی ، راهبردی را طراحی و دقیقا بر اساس آن راهبرد حركت نمائیم.

از طرف دیگر ملاحظات زیست محیطی نباید بقیمت توقف هر آنچه كه در راستای كشف ناشناخته هاست ، تمام شود.لذا در ماجرای برنج ترا ریخته و دعوای دستگاههای رسمی ، این وظیفه دولت و مجلس میباشد كه سر و سامانی به اوضاع تحقیقات و بخصوص تحقیقات اینچنینی یدهند تا پتانسیلهای محققین سوخت مخالفتهای نسبت بهم نشود و در این ماجرا نه جهاد كشاورزی و نه محیط زیست و نه هیچ شخصیت علمی یا گروههای اجتماعی طرفدار محیط زیست سالم ، مقصر نیستند بلكه این دولت و مجلس هستند كه یك نظامنامه حقوقی و قانونی لازم را برای سامان بخشی امورات مربوطه، تمهید و تدارك ننموده اند .... ( ادامه گزارش و پیوستها محفوظ و در این گزارش نیامده است ) !
بهمن 83
محمود زارع (عزم ) – سوربن
www.mzare.ir


توضیح : همچنین در جلسه ای با حضور دکتر نعمت زاده رئیس دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی مازندران ( نماینده مجلس شورای اسلامی وقت ) و مخترع تعدادی از گونه های برنج مانند ندا و نعمت + دکتر غلامعلی رنجبر عضو هیات علمی دانشگاه + مهندس .... معاون رئیس سازمان جهاد کشاورزی + و همچنین پدر - محمود زارع - که در صدا و سیمای استان با پخش مستقیم برگزار گردیده بود ابعاد مختلف بخش کشاورزی مازندران مورد کنکاش و بررسی قرار گرفت که نتیجه آن جلسه و گفتگو بصورت خلاصه تهیه شده است که ما در پستهای بعدی آنرا منتشر میکنیم . استاد دکتر رنجبر که دوست و زمانی هم همکار پدر بوده اند  ؛ البته همه بیم و نگرانی هایی را که پدر درباره موضوع مطرح نموده اند را نمی پذیرند - ملاحظه هم خواهید فرمود پدر تاکیدا اعلان داشته اند که دارند توصیف میکنند نه قضاوت ! - مع الوصف جناب دکتر اما بارها اظهار داشته بودند که متن و مطالب تحقیق شده بوسیله پدر بسیار جالب و درخور توجه میباشد !  ( فاطمه زارع )

تنظیم و نشر از : فاطمه زارع ( آبگینه ساری )

مطالب مرتبط :
... مازندران , سبز زرد ( بقلم محمود زارع )
... دو استاد دانشگاه مازندران در جمع یک درصد دانشمند برتر دنیا
... ضایعات بخش کشاورزی یا هدر دادن برکات خداوندی ( زارع )
... چند اثر اقتصادی - اجتماعی ( محمود زارع ) 
... چه افتخار به اینکه مازندرانی ام ؟! ( م زارع )
... فکری برای اتاق فکر ( محمود زارع )


توجه: استفاده از تصویر برای سایتها و وبلاگها بدون انجام تغییر آزاد است؛ کپی برداری از متن با ذکر نام و درج لینک بلامانع میباشد. برای تبادل لینک بعد از برقرای لینک تارنمای ما؛اطلاع دهند تا بررسی شود.